Đô thị hôm nay dường như đang bị bao vây bởi sự đặc nghẹt. Những khối hộp bê tông vô hồn vươn cao, những mảng tường xám lạnh lùng và những vách kính kín bưng đang dần tước đi của con người khả năng được thở cùng thiên nhiên. Giữa dòng chảy nôn nóng và thực dụng ấy, tôi thường tìm thấy một sự an ủi kỳ lạ khi ngắm nhìn những gì đang diễn ra tại xưởng nhỏ của Nguyễn Kiều Lam. Không đóng khung mình trong những định nghĩa khô cứng về xây dựng hay nội thất, Lam đang âm thầm dệt nên một định nghĩa mới về sự trú ngụ, nơi mà kiến trúc không còn là những rào bàn ngăn cách, mà là những lớp vỏ mềm mại, thấu cảm và biết chở che.

Khi phế phẩm cất tiếng hát giữa thánh đường kiến trúc

Trong không gian rực rỡ và có phần náo nhiệt của tuần lễ thiết kế Milan năm nay, Issey Miyake đã mang đến một nốt trầm đầy kiêu hãnh. Đó là những món đồ nội thất mỏng tang như cánh bướm, được tạo nên từ những tờ giấy wafer phế phẩm trong quá trình tạo nếp vải xếp ly lừng danh. Những tờ giấy ấy vốn chỉ là vật lót, là kẻ đóng thế thầm lặng rồi bị vứt bỏ, nay lại được khoác lên mình lớp vân cẩm thạch loang lổ và đứng hiên ngang giữa đại lộ thiết kế thế giới.

Có một sự rung động lạ kỳ khi ta chứng kiến khoảnh khắc phế phẩm được hồi sinh. Issey Miyake không cố gắng biến giấy thành một thứ gì đó khác. Ông tôn trọng đặc tính mỏng manh, nhẹ bẫng và sự khiêm nhường của nó. Bằng kỹ thuật tráng vân cẩm thạch thủ công, mỗi món đồ hiện ra như một thực thể duy nhất, không trùng lặp. Những tờ giấy xếp chồng lên nhau, nương tựa vào nhau để tạo ra cấu trúc vững chãi cho người ngồi nhưng vẫn giữ được vẻ thoát tục. Đây chính là biểu hiện cao nhất của lòng trắc ẩn trong thiết kế, đó là khả năng nhìn thấy linh hồn bên trong những vật chất bị ruồng rẫy.

Và ngay tại quê nhà, tôi cũng tìm thấy một nhịp đập đồng điệu như thế nơi Nguyễn Kiều Lam, người sáng lập LAM Weaving Spaces. Nếu Miyake chọn giấy, thì Kiều Lam chọn vải và những cấu trúc nhẹ để thực hiện một nghi thức dệt lại không gian theo cách của riêng mình.

Bản năng của người con gái thợ may

Tôi tin rằng sự sâu sắc của một người làm nghề luôn bắt nguồn từ những ký ức sâu thẳm nhất. Với Kiều Lam, đó là những ngày ấu thơ quan sát bàn tay mẹ tỉ mỉ đưa từng đường kim mũi chỉ. Bản năng của một người con gái thợ may đã giúp chị nhìn thấu được linh hồn của vải vóc, một thứ tư duy mà không trường lớp kiến trúc nào có thể truyền tải trọn vẹn. Chị nhìn rèm cửa không chỉ là một vật dụng chắn nắng, chị thấy ở đó một chiếc áo cho không gian, một thực thể duy nhất có thể tự chuyển động và tương tác với nắng gió.

Trong thế giới của Lam, vải không bao giờ là một vật thể tĩnh. Khi con người ngày càng tự thu mình vào những khối hộp vuông vức, chính sự mềm mại và uyển chuyển của vải đã làm mềm đi những góc cạnh thô cứng của cuộc đời. Một dải lụa buông lơi hay một nếp gấp vải tinh tế cũng giống như một lời vỗ về dịu dàng, giúp không gian trở nên người hơn và sống động hơn. Chị may không gian như cách mẹ chị ngày xưa may áo cho khách, tỉ mỉ, đo ni đóng giày và đầy lòng trắc ẩn.

Kết cấu tự thân và vũ điệu của ánh sáng

Một trong những điều khiến tôi sùng bái nhất trong tư duy của Lam chính là khái niệm kết cấu tự thân. Đây là nơi kỹ thuật gặp gỡ nghệ thuật một cách trọn vẹn nhất. Bằng cách khai thác đặc tính tự nhiên của vật liệu kết hợp với kỹ thuật đan cài thủ công, Lam đã tạo nên những cấu trúc ổn định mà không cần đến những khung đỡ cồng kềnh.

Từ những sợi nhựa tái chế cho đến lưới kim loại sắc lạnh, qua bàn tay dệt của chị, tất cả bỗng trở nên muôn hình vạn trạng. Những tác phẩm này không chiếm hào quang của không gian mà âm thầm nâng đỡ, làm nền cho những trải nghiệm sống. Tôi vẫn luôn bị mê hoặc bởi cách ánh sáng được dẫn dắt qua những cấu trúc dệt của Lam. Đó là một nhát cắt đầy tính nhân văn giúp không gian có được độ rỗng cần thiết. Ánh sáng không bị chặn đứng tàn nhẫn bởi những bức tường đặc, nó được gạn lọc, chia nhỏ thành những đốm sáng lung linh nhảy múa trên sàn nhà, tạo nên một sự tĩnh tại thâm trầm giữa lòng phố thị xô bồ.

Những đợt sóng vải đung đưa tại Ashui Pavilion hay kết cấu trần nhà đọng nước tại Elle Decoration Pop-up Playground là minh chứng cho sự linh hoạt của vật liệu dưới bàn tay Lam. Chị chơi với chất liệu nhưng bằng tư duy của một kiến trúc sư và sự chính xác của một kỹ sư. Chị biết cách xử lý và khiến cho các chất liệu sắc lạnh trở nên muôn hình vạn trạng, thay đổi kết cấu và đạt được hiệu ứng mềm mại giống như vải. Với Lam, khi kỹ thuật được thấu hiểu sâu sắc, nó sẽ tự khắc hóa thân thành nghệ thuật.

Triết lý của kẻ tầm gửi tử tế

Điều khiến tôi rung động nhất khi lắng nghe những chia sẻ của Kiều Lam chính là quan điểm của chị về thiết kế của tương lai. Chị ví von những giải pháp lưu trú của con người nên giống như một sợi tầm gửi, nhẹ nhàng ký gửi vào nền tảng vững chãi của thiên nhiên mà không làm tổn thương hay phá hỏng cảnh quan.

Thay vì cải tạo bạo lực mặt đất để dựng lên những công trình thô cứng, chị khao khát những mái che bằng vải neo đậu hờ hững nhưng vững chãi bên bãi đá hay ven con suối. Một kiến trúc biết nhún nhường, biết giữ cho mọi thứ toàn vẹn và hài hòa với môi trường chính là biểu hiện cao nhất của sự trưởng thành trong nghề nghiệp. Khi hiểu rõ kỹ thuật, người làm nghề sẽ biết cách để công trình của mình hiện diện khiêm nhường nhất, làm nền cho vẻ đẹp vĩnh cửu của đất trời.

Tư duy này vô cùng tương đồng với cách Issey Miyake sử dụng giấy phế thải. Cả hai đều đang chọn con đường đầy nhẫn nại, khước từ sự nhanh chóng và hời hợt của kỷ nguyên số để quay về với những giá trị có thể chạm, cảm và thấu. Giữa một thế giới mà con người đang dần kiệt sức vì những màn hình cảm ứng phẳng lỳ, việc được chạm tay vào bề mặt thô ráp của đất nén, sự nhám mịn của giấy tái chế hay độ đàn hồi của những sợi đan lát chính là một sự chữa lành sâu sắc.

Đo ni đóng giày cho những giấc mơ mong manh

Mỗi sản phẩm tại LAM Weaving Spaces đều là một độc bản. Chị không làm ra những món đồ công nghiệp vô hồn, chị dệt nên những mảnh ghép ký ức và cảm xúc. Có lúc là những không gian vải lả lơi như dây áo buông trên bờ vai, có lúc lại là những phụ kiện tinh giản như món trang sức trên cổ tay. Mọi chi tiết đều được cân nhắc kỹ lưỡng về công năng nhưng vẫn tràn đầy mỹ cảm.

Lam có khả năng kỳ diệu trong việc làm rõ những sự mơ mộng của người khác bằng những giải pháp vật liệu nhẹ. Chị dùng sự nhạy cảm của một người phụ nữ hiểu rõ từng biên vải để ướm lên không gian những chiếc áo vừa vặn nhất. Sự sâu sắc của chị nằm ở chỗ chị biết cách tạo ra những khoảng trống để con người được tự phản tư. Mỗi thiết kế nương theo lối sống của gia chủ chính là cách chị dệt nên niềm hạnh phúc lặng lẽ trong mỗi nếp nhà.

Khi kiến trúc biết lùi lại

Khép lại những dòng suy tưởng về nghệ thuật dệt không gian, tôi nhận ra rằng vẻ đẹp bền vững nhất không nằm ở những khối vật chất nặng nề thách thức thời gian. Nó nằm ở sự linh hoạt, uyển chuyển và khả năng thích ứng tuyệt vời của những vật liệu nhẹ. Khi ta biết cách nhún nhường, biết cách dệt nên những không gian bằng lòng trắc ẩn, kiến trúc sẽ không còn là một khái niệm khô khan, mà trở thành một bài thơ tình gửi đến cuộc đời.

Sự hồi sinh của những tờ giấy wafer hay những dải vải được dệt lại trong không gian của Kiều Lam chính là những lời tự tình về một tương lai bền vững. Đó là nơi con người không còn cố gắng lấp đầy khoảng không bằng vật chất đặc nghẹt, mà biết cách chừa lại những khoảng rỗng để nắng, gió và tình người được tự do len lỏi. Bởi đến cuối ngày, những gì được tạo nên từ đôi bàn tay và lòng trắc ẩn sẽ luôn có một sức sống bền bỉ hơn bất kỳ khối bê tông vô tri nào. Chúng ta vẫn sẽ tiếp tục dệt nên những vần thơ của đời sống từ chính những mảnh vụn đã cũ, miễn là ta còn đủ tĩnh tại để lắng nghe tiếng hát của phế phẩm giữa lòng đô thị nôn nóng này.

https://lamweavingspaces.vn/vi/categories-du-an/san-pham/

By Andy On The Go