Khi gấp lại những trang sách cuối cùng của David George Haskell, tôi ngồi lặng yên rất lâu trong căn phòng nhỏ giữa lòng Sài Gòn, lắng nghe tiếng quạt trần quay đều đều và tiếng còi xe rền rĩ vọng lại từ con đường xa phía chân cầu.

Trong tâm trí tôi, một thước phim dài về những chuyến độc hành qua năm tháng bỗng chầm chậm hiện về, rõ nét và sống động như chỉ vừa mới diễn ra ngày hôm qua.

Tôi nhớ những sớm mai mùa đông chạy xe một mình qua những ngọn đồi lộng gió ở Đà Lạt: Cung đường dài gần bảy mươi cây số xuyên qua rừng thông già mờ ảo trong sương. Giữa không gian tĩnh mịch ấy, tiếng thông reo vi vu không chỉ là âm thanh của gió lùa qua kẽ lá; đó là tiếng thở dài trầm ấm của đất trời, một lời vỗ về dịu dàng khiến mọi nỗi âu lo, mọi toan tính nhỏ nhen của kiếp nhân sinh bỗng chốc tan biến vào hư không.

Tôi nhớ những đêm nằm co ro trong túi ngủ giữa thung lũng tuyết trắng Langtang ở Nepal hay con đèo băng giá Khardungla trên rặng núi Himalaya: Nơi cái lạnh âm độ cắt da cắt thịt và sự cô độc tuyệt đối khiến ta nghe rõ từng nhịp đập thổn thức của trái tim mình. Ở nơi ranh giới mong manh giữa hiểm nguy và sự choáng ngợp ấy, con người bỗng nhận ra mình nhỏ bé biết bao trước thiên nhiên vĩ đại; nhưng cũng chính trong sự nhỏ bé ấy, ta tìm thấy một cảm giác an yên kỳ lạ: Cảm giác được thuộc về, được dung chứa trong vòng tay bao la của vũ trụ.

David Haskell đã dùng cả cuộc đời và chiếc ống nghe khoa học của mình để chứng minh một chân lý giản dị nhưng chấn động: Chúng ta không phải là những kẻ lữ hành cô đơn ghé thăm trần gian này; chúng ta chính là một phần của khúc hát ngàn năm ấy.

Mỗi hơi thở ta hít vào là món quà hào phóng từ những cánh rừng Amazon xa xôi hay những dải linh sam tuyết trắng phương Bắc. Mỗi giọt nước trong huyết quản ta từng chu du qua những tầng ngậm nước ngầm dưới rễ cây tần bì Tennessee hay thấm đẫm vị mặn mòi của rạn san hô nơi cọ Sabal đứng gác.

Thế nhưng, bi kịch lớn nhất của con người văn minh hiện đại là chúng ta đã tự chặt đứt chiếc ống nghe nối liền trái tim mình với đất mẹ.

Chúng ta nhốt mình trong những khối hộp bê tông máy lạnh, dán mắt vào những màn hình ánh sáng xanh phát ra những tín hiệu ảo ảnh, và tự huyễn hoặc bản thân bằng ảo tưởng rằng con người có thể thống trị, thuần hóa và đứng ngoài quy luật của tự nhiên. Chúng ta đốn hạ đại ngàn để xây dựng những công xưởng vô hồn; chúng ta xẻ dọc những dòng sông hoang dã bằng những bờ kè bê tông; và chúng ta dựng lên những bức tường thù hận chia cắt đồng loại như những bức tường bê tông vây bọc những vườn ô liu ở Jerusalem.

Và cái giá phải trả là sự trống rỗng, cô đơn và những cuộc khủng hoảng tinh thần triền miên của thời đại.

Cây cối dạy cho chúng ta bài học vĩ đại nhất về bản chất của sự sống: Sự sống là một mạng lưới của những mối dây liên kết.

Một cái cây không bao giờ lớn lên một mình. Nó sống nhờ vào hàng triệu sợi nấm rễ vô hình nâng đỡ dưới lòng đất; nó sống nhờ vào bầy chim muông mang hạt giống đi xa; nó sống nhờ vào sự che chở của những cây già cổ thụ xung quanh; và thậm chí, nó sống sót nhờ vào khả năng nhẫn nại uốn mình trước bão dông như cọ Sabal hay chấp nhận những vết cắt tỉa đớn đau để tái sinh thành âm nhạc như cây phong lá đỏ.

Vết thương không phải là dấu chấm hết. Như cây lê Callery hồi sinh từ tro tàn Ground Zero hay cây thông trắng Yamaki đâm chồi xanh biếc sau thảm họa bom nguyên tử Hiroshima: Chính từ những vết rạn nứt, những vết xước sâu hoắm của cuộc đời lại là nơi ánh sáng tìm lối đi vào, là nơi nhựa sống mới bắt đầu tuôn trào mãnh liệt nhất.

Cuộc đời của mỗi chúng ta cũng là một hành trình đi tìm lại khúc hát của chính mình giữa muôn trùng thanh âm của thế gian.

Đi chậm lại. Lắng nghe sâu hơn. Hãy thử một lần áp vành tai vào thớ vỏ xù xì của một cây bàng ven đường, chạm bàn tay trần vào một phiến lá còn đẫm sương mai, hay đơn giản là đứng yên dưới một bóng cây râm mát để cảm nhận sự nâng đỡ thầm lặng của đất trời.

Khi bạn biết lắng nghe tiếng thì thầm của cây cối, bạn sẽ nhận ra rằng bạn chưa từng bao giờ cô độc. Bạn là một nốt nhạc không thể thiếu trong bản trường ca vĩ đại của sự sống.

Và tôi biết, hành trình ấy sẽ còn tiếp diễn: Mỗi ngày, mỗi nơi, trong từng nhịp thở của một người đang đi, đang sống, đang hòa nhịp cùng cây lá và tìm lại chính mình giữa cuộc đời này.

Xin cúi đầu tạ ơn đất trời và những đại ngàn xanh biếc đã luôn bao dung che chở cho kiếp người nhỏ bé của chúng ta.

Andy On The Go

Sài Gòn – Những ngày mộng tưởng-