Đô thị hóa nhanh chóng đang định hình lại không gian sống của người Việt tại các thành phố lớn. Khi căn hộ chung cư dần thay thế nhà đất riêng lẻ, mối quan hệ giữa con người và vật nuôi cũng dịch chuyển sâu sắc.

Thú cưng không còn là công cụ giữ nhà mà đã trở thành những “thành viên bốn chân” có vai trò trị liệu tinh thần to lớn, đặc biệt là với giới trẻ (Gen Z, Millennials) và người cao tuổi. Xu hướng “nhân văn hóa vật nuôi” đang bùng nổ mạnh mẽ, đòi hỏi một góc nhìn tiến bộ và bao trùm (inclusive) hơn thay vì những lệnh cấm đoán hành chính máy móc.

Thực tế tại Việt Nam, xung đột xoay quanh việc nuôi chó, mèo trong chung cư diễn ra âm ỉ vì kẽ hở pháp lý.

Dù Luật Nhà ở 2023 nghiêm cấm chăn thả gia súc, gia cầm, Bộ Xây dựng vẫn khẳng định chó, mèo không nằm trong danh mục cấm này. Hệ quả là việc nuôi thú cưng phụ thuộc hoàn toàn vào “Nội quy” của từng Hội nghị nhà chung cư. Sự thiếu ý thức của một bộ phận chủ nuôi (tiếng ồn, phóng uế, thả rông không rọ mõm) dễ dàng biến thang máy, hành lang thành “chiến trường” tranh cãi.

Các vụ việc điển hình như vụ “19 chú chó bị bỏ rơi tại chung cư River Panorama” đã bộc lộ rõ nét sự xung đột này.

Để siết chặt trật tự, Nghị định 282/2025/NĐ-CP (áp dụng từ 15/12/2025) đã nâng mức phạt thả rông vật nuôi lên đến 1 triệu đồng và phạt tới 3 triệu đồng nếu để vật nuôi gây thương tích.

Nhìn ra thế giới, Singapore là một bài học đắt giá về sự chuyển đổi tư duy quản trị. Sau 34 năm cấm nuôi mèo tại các căn hộ xã hội (HDB), từ tháng 9/2024, Singapore đã thay thế lệnh cấm bằng “Khung quản lý mèo” đầy tiến bộ. Họ cho phép nuôi hợp pháp nhưng đi kèm điều kiện khắt khe: bắt buộc gắn chip định danh, hoàn thành khóa học trực tuyến về trách nhiệm chủ nuôi và lắp đặt lưới an toàn cửa sổ để bảo vệ thú cưng.

Đã đến lúc các đô thị Việt Nam chuyển dịch từ tư duy cấm đoán sang “cùng tồn tại có kiểm soát” (Co-existence). Các giải pháp tiến bộ cần được triển khai đồng bộ:

Kiến trúc thân thiện (Pet-friendly): Bố trí hoa viên, sân chơi biệt lập cho thú cưng; quy hoạch thang máy chuyên dụng để không ảnh hưởng đến người không nuôi.

Quản trị minh bạch: Quy định rõ giới hạn số lượng, yêu cầu đăng ký, gắn chip và tiêm phòng bắt buộc.

Kiến tạo văn hóa ứng xử: Chủ nuôi cần thấu hiểu “tự do phải đi liền với trách nhiệm”, còn cư dân không nuôi cũng cần có cái nhìn cởi mở, tránh kỳ thị cực đoan.

Một đô thị văn minh không chỉ đo bằng những khối bê tông cốt thép, mà được đo bằng lòng trắc ẩn, tính bao trùm và sự thấu cảm giữa con người với con người, và giữa con người với thế giới tự nhiên xung quanh.

ADoTG