Khi tập hợp các bài viết chiến lược của Harvard Business Review ra mắt công chúng năm 2010, góc nhìn của Daniel Goleman đã tạo nên một bước ngoặt sâu sắc trong tư duy quản trị. Ông đập tan quan niệm truyền thống để khẳng định rằng, chuyên môn kỹ thuật và chỉ số thông minh cao chỉ là những điều kiện cần, là ngưỡng năng lực tối thiểu để một nhân sự bước vào hàng ngũ quản lý. Thứ thực sự tạo nên khoảng cách mênh mông giữa một nhà điều hành trung bình và một thủ lĩnh kiệt xuất chính là trí tuệ cảm xúc.

Năng lực này được định hình vững chắc qua năm trụ cột cốt lõi bao gồm tự nhận thức, tự quản lý, động lực nội tại, sự đồng cảm và kỹ năng xã hội. Khảo sát thực tế tại các tập đoàn toàn cầu thời điểm đó đã minh chứng, khi tiến lên những nấc thang cao nhất trong bộ máy điều hành, sự chênh lệch về hiệu suất có đến gần chín mươi phần trăm nguyên nhân xuất phát từ các yếu tố thuộc về trí tuệ cảm xúc chứ không phải kỹ năng chuyên môn thuần túy.

Lăng kính thời đại và bối cảnh hiện tại

Bước sang nửa sau của thập niên 2020, thế giới kinh doanh đang chứng kiến những chuyển dịch khốc liệt chưa từng có tiền lệ. Sự bùng nổ toàn diện của trí tuệ nhân tạo và các hệ thống tự động hóa đã hoàn toàn bình dân hóa các kỹ năng kỹ thuật cũng như năng lực phân tích dữ liệu thô. Những bản kế hoạch chiến lược, những mô hình tối ưu hóa chi phí từng ngốn hàng tuần của các chuyên gia nay có thể được xử lý chuẩn xác chỉ trong vài giây bằng công nghệ.

Thêm vào đó, không gian làm việc hybrid kết hợp trực tiếp và trực tuyến vô tình kéo giãn khoảng cách giữa con người, khiến vận tốc công việc tăng lên nhưng sự gắn kết lại lỏng lẻo đi. Áp lực phải phản hồi ngay lập tức trong một thế giới phẳng tạo ra những vi chấn tâm lý và hội chứng kiệt sức âm thầm diễn ra trong mọi đội ngũ.

Củng cố luận điểm trước những phép thử mới

Trước sự thay đổi sâu sắc của bối cảnh, nhận định của Goleman không hề giảm đi giá trị mà trái lại, tiến hóa để trở thành một thứ năng lực cạnh tranh cốt lõi. Khi máy móc có thể thay thế con người ở phần trí tuệ nhân tạo, nhân loại buộc phải dẫn dắt nhau bằng trí tuệ cảm xúc. Năm trụ cột kinh điển giờ đây mang những trọng trách mới, thực tế và áp lực hơn rất nhiều:

Tự nhận thức: Không dừng lại ở việc biết rõ mạnh yếu, mà là sự tỉnh thức để giữ vững bộ giá trị cốt lõi của bản thân, không bị lung lay bởi các thuật toán hay những xu hướng ngắn hạn trên thị trường.

Tự quản lý: Không còn là việc kiềm chế những cơn nóng giận nhất thời, mà là năng lực giữ một cái đầu lạnh trước áp lực vận tốc, biết chủ động ngắt kết nối để duy trì sự vẹn toàn và vững chãi cho tập thể.

Động lực nội tại: Khi các chỉ số hiệu suất đều có thể tối ưu bằng công nghệ, ngọn lửa đam mê thuần khiết trở thành tài sản khan hiếm. Người đứng đầu phải tìm thấy ý nghĩa tự thân trong công việc để lan tỏa chỗ dựa tinh thần cho cấp dưới.

Sự đồng cảm: Phẩm chất này giờ đây phải xuyên qua được những điểm chạm số, giúp người lãnh đạo thấu cảm sâu sắc những trăn trở, khó khăn của nhân sự và học viên dù chỉ qua những ô hội thoại trực tuyến ngắn ngủi.

Kỹ năng xã hội: Đã nâng tầm thành nghệ thuật điều phối và thiết lập sự cộng hưởng nhịp nhàng giữa trí tuệ nhân tạo với năng lực sáng tạo của con người, kết nối những cá tính độc lập hướng về một tầm nhìn dài hạn.

Kết luận

Sau cùng, nếu giai đoạn trước đây là lúc các doanh nghiệp bắt đầu học cách thừa nhận giá trị của cảm xúc bên cạnh các con số tài chính, thì thời đại này chính là kỷ nguyên khẳng định phẩm chất ấy là thước đo tối thượng của năng lực điều hành. Công nghệ có thể mang lại hiệu suất tối đa, nhưng chỉ có sự thấu suốt, bản lĩnh nội tại và lòng trắc ẩn mới có thể dẫn dắt một tổ chức đi qua những vùng biển động. Lãnh đạo chưa từng là một vị trí cố định, đó luôn là một hành trình tu thân bền bỉ của người đứng đầu.

Link: https://dme.childrenshospital.org/wp-content/uploads/2019/06/What-makes-a-Leader-HBR.pdf

ADoTG