“…Listen.
You don’t live there.
You live here.
With your people.
Go to work.
Get your money.
And come home…”

Toni Morrison

Tôi chợt lặng người trước bài tản văn của Toni Morrison.

Đoạn hồi ức nhỏ đưa tôi quay về những năm tháng tuổi trẻ thực chiến, rồi vô thức nghĩ về Ba, về những lời dặn dò giản dị mà sắc bén vô cùng của người từ ngày tôi mới chập chững vào đời. Đọc bài viết ấy, tôi thấy như tìm được một sự đồng điệu sâu sắc, hoàn toàn đồng ý về bốn nguyên tắc sống mà Toni Morrison đã đúc kết được từ chính người cha của bà.

Những lời dặn đơn sơ của những người làm cha, dù ở đâu, thời đại nào, dường như đều có chung một hệ giá trị cốt lõi, đủ sức làm neo giữ cho tâm hồn đứa con giữa mọi bão giông công việc.

Nguyên tắc đầu tiên khiến tôi tâm đắc vô cùng, đó là dù làm bất cứ việc gì, hãy làm thật tốt, không phải vì người chủ, mà vì chính bản thân mình. 

Whatever the work is, do it well, not for the boss but for yourself

Khi tôi dốc lòng cho một dự án, một chiến dịch, hay từng bước chạy deadline kiệt sức, tôi nhận ra đó là cách mình rèn luyện kỹ năng và giữ gìn lòng tự trọng của một người làm nghề. Sự tử tế trong công việc là tấm gương phản chiếu giá trị của chính ta, tuyệt đối không phải là món quà ban phát phụ thuộc vào mức lương hay thái độ của người ta trả.

Điều thứ hai, chính bạn tạo nên giá trị cho công việc, chứ công việc không làm nên con người bạn.

You make the job, it doesn’t make you.

Ba tôi ngày xưa luôn nhắc nhở đừng bao giờ để một chiếc danh xưng lấp lánh, một vị trí lung linh ở các tập đoàn lớn định đoạt hay đóng khung tầm vóc của mình. Chức danh hay danh tiếng công ty có thể thay đổi theo từng mùa dự án, nhưng năng lực cốt lõi, tư duy sắc sảo và cái tâm đặt vào đó mới là thứ bất biến, thuộc về riêng ta.

Ba cũng thường bảo, cuộc sống đích thực của con luôn ở đây, bên gia đình mình. 

Your real life is with us, your family.

Sau những giờ họp căng thẳng, những đêm miệt mài với áp lực tăng trưởng ngoài xã hội, nơi thuộc về và chở che cho ta luôn nằm dưới mái nhà ấm áp. Chốn công sở có thể cho ta những cột mốc sự nghiệp, nhưng chính tổ ấm và những người thương yêu mới là nơi chữa lành, là điểm tựa bình yên sau cùng để ta tìm về.

Và điều cuối cùng, bạn không phải là công việc bạn làm, bạn là chính con người bạn. You are not the work you do, you are the person you are. 

Dù gặt hái thành công vang dội hay phải trải qua những nốt trầm thử thách, điều đó chưa bao giờ là thước đo cho phẩm giá của một con người. Giá trị nhân bản nằm ở sự trắc ẩn, ở cách ta quan sát cuộc đời và đối xử với những người xung quanh, chứ không nằm ở vị thế xã hội ta đang đứng.

Những lời dặn của Ba ngày ấy, lồng ghép trọn vẹn trong tư duy của bài tản văn này, đã thắp lên một đốm lửa sưởi ấm tâm hồn tôi qua mười mấy năm lăn lộn với nghề. Việc ta làm suy cho cùng cũng chỉ để nuôi sống bản thân và tìm kiếm trải nghiệm, còn ta là ai, lại được định nghĩa bằng chính lối ta quay về sau mỗi giờ tan sở.

ADoTG

Link gốc: https://www.newyorker.com/magazine/2017/06/05/toni-morrison-the-work-you-do-the-person-you-are