Bài diễn thuyết Change: Identity vs. Humanity của bà Tôn Nữ Thị Ninh tại TEDxSanJoaquin mang đến hai thông điệp cốt lõi phản ánh tư duy của một nhà ngoại giao kỳ cựu: Neo giữ căn tính giữa làn sóng phẳng hóa toàn cầu và gìn giữ lòng nhân hậu vượt lên mọi nghịch cảnh. Bà thẳng thắn khước từ khái niệm về một công dân toàn cầu thuần túy, lơ lửng vô định. Với bà, thế giới càng mở rộng, chiếc mỏ neo văn hóa quốc gia và bản sắc cá nhân càng phải cắm sâu vào lòng đất mẹ.

Căn tính ấy được nuôi dưỡng bằng lòng nhân ái, thứ năng lực giúp người Việt bước ra khỏi những vết thương chiến tranh tàn khốc mà không bị xiềng xích bởi lòng hận thù, sẵn sàng khép lại quá khứ để hướng về tương lai. Bà mở ra một góc nhìn chiến lược về tính song văn hóa (biculturalism) và liên văn hóa (cross-culturalism) — nơi con người không bị hòa tan để trở thành bản sao của kẻ khác, mà tự tin sử dụng tư duy toàn cầu làm đôi cánh, lấy chất Việt làm gốc rễ để đối thoại sòng phẳng với nhân loại.

Chiêm nghiệm sâu sắc ấy của bà chạm vào đúng những khoảng trống và trăn trở trong hành trình dấn thân của riêng tôi & rất nhiều người.

Nhiều năm bươn chải trong môi trường kinh doanh và truyền thông hiện đại, nơi các khái niệm tiêu chuẩn quốc tế hay tư duy mở toàn cầu được sùng bái như một kim chỉ nam, tôi từng chứng kiến không ít người trẻ mải miết chạy theo những giá trị bên ngoài để rồi rơi vào sự khủng hoảng căn tính lạc lõng. Nhưng thực tế chứng minh, trong những bài toán chiến lược hóc búa nhất hay những dự án mang tầm vóc lớn, thứ tạo nên sự khác biệt sắc bén không phải là việc ta bắt chước thế giới giỏi ra sao, mà là cách ta thấu thị bản chất bản địa sâu sắc đến mức nào. Tính song văn hóa, dưới góc nhìn lý tính của công việc, chính là một thứ tài sản chiến lược. Nó cho phép ta đứng ở giao lộ của nhiều hệ giá trị, sử dụng ngôn ngữ toàn cầu để tư duy nhưng vận hành bằng sự hiểu biết tường tận về căn tính con người.

Hơn thế nữa, bài học về lòng nhân hậu và khả năng thích ứng indomitable (kiên cường) của người Việt mà bà đề cập như một lời thức tỉnh đối với những người làm quản trị thời bình. Trong guồng quay khốc liệt của thị trường, khi lòng tham dễ dàng được kích hoạt và sự phán xét chực chờ bủa vây, việc giữ được một cái tâm bao dung, không định kiến là điều vô cùng gian nan. Giống như cách người Việt đối đãi với những cựu chiến binh năm xưa, lòng nhân ái không phải là sự yếu đuối, mà là đỉnh cao của sự trưởng thành và bản lĩnh nội tại.

Đi qua những thăng trầm, tôi nhận ra văn hóa đúng là thứ còn lại cuối cùng khi mọi thứ khác mất đi. Đó không phải là những khẩu hiệu sáo rỗng, mà là nếp nghĩ, là sự bền bỉ âm thầm trong mắt mỗi người lao động, là triết lý glocal đầy kiêu hãnh: Đam mê chất Việt, sáng tạo cá nhân và tư duy toàn cầu. Hãy cứ bay cao, bay xa bằng đôi cánh tri thức, nhưng hãy luôn tự hào về chiếc mỏ neo văn hóa đang giữ chặt tâm hồn mình.

ADoTG