Nếu Như Quỳnh là đóa quỳnh trắng nở giữa sương đêm viễn xứ, đài các và sang trọng, thì Phi Nhung lại là bông điên điển vàng rực ven sông, mộc mạc, bền bỉ và thấm đẫm tình tự quê hương. Cô không bước vào lòng người bằng vẻ kiêu sa của một minh tinh, mà bằng sự chân thành của một người con gái mang trong mình dòng máu lai đầy trắc trở, dùng chính những nỗi đau của cuộc đời mình để sưởi ấm cho những thân phận lầm lũi khác. Tiếng hát Phi Nhung không chỉ là âm nhạc; đó là tiếng lòng của những người lao động nghèo, là hơi ấm của tình mẫu tử thiêng liêng và là sự bao dung vô bờ bến của một tâm hồn chưa bao giờ thôi khao khát yêu thương.

Thanh âm của sự nồng hậu và nét khàn đặc trưng

Điều làm nên bản sắc không thể nhầm lẫn của Phi Nhung chính là chất giọng thổ pha chút âm mũi đặc trưng, vừa có độ khàn nhẹ của sự trải đời, vừa có sự ngọt ngào, chất phác của miền Tây sông nước. Cô hát không cầu kỳ về kỹ thuật thanh nhạc nhưng lại vô cùng tinh tế trong cách đặt để cảm xúc. Mỗi câu hát cô nhả ra đều mang theo hơi thở của đất đai, của những buổi chiều tà trên cánh đồng vắng hay những chuyến đò ngang nặng trĩu nỗi niềm.

Tiếng hát ấy rực rỡ nhất khi cô chạm vào những giai điệu dân ca và Bolero mang âm hưởng quê hương. Cách cô luyến láy không mang vẻ sắc sảo mà lại có sự chân phương, tự nhiên như lời ăn tiếng nói hằng ngày. Người nghe tìm thấy ở Phi Nhung một sự an ủi kỳ lạ, bởi giọng hát của cô luôn có sự đồng điệu với những nỗi buồn bình dị, những niềm vui mộc mạc của vạn kiếp nhân sinh.

Bông điên điển và nỗi lòng người con gái xa xứ

Sẽ là một thiếu sót lớn nếu không nhắc đến những nhạc phẩm mang đậm hơi thở phù sa đã làm nên tên tuổi của cô. Trong nhạc phẩm Bông điên điển của nhạc sĩ Hà Phương, Phi Nhung đã hóa thân trọn vẹn vào thân phận của người con gái phải rời xa quê cha đất tổ để về nơi xứ lạ. Lời ca hiện lên đầy ám ảnh qua giọng hát nồng nàn:

“…Chồng gần không lấy em lấy chồng xa

Giờ đây nhớ mẹ thương cha

Còn đâu mà thông thảo đi về nhà thăm

Xa xăm nơi chốn bưng biền

Ăn bông mà điên điển nghiêng mình nhớ đất quê

Chồng xa em khó mà về…”

Cô hát bằng một sự nghẹn ngào, gợi lên nỗi cô đơn tận cùng của một thân phận con gái giữa dòng đời trôi nổi. Hay khi cô cất giọng trong bài Áo mới Cà Mau của nhạc sĩ Thanh Sơn, cả một vùng đất phương Nam trù phú và nồng hậu hiện ra sống động:

“…Em đứng mình ên một hướng

Duyên dáng mời khách lạ ngàn phương

Cà Mau mặc thêm áo mới

Về Cà Mau là thấy thương em rồi”

Tiếng hát cô lúc này lại rộn ràng, đầy hy vọng, như một lời mời gọi chân thành gửi đến những người lữ khách phương xa. Phi Nhung chính là nhịp cầu nối liền những trái tim xa quê với cội nguồn, mang hương vị của mắm, của rau, của những hàng dừa xanh ngắt vào trong từng nốt nhạc.

Người mẹ của những tâm hồn mồ côi

Sự nghiệp âm nhạc của Phi Nhung luôn song hành với hành trình thiện nguyện đầy trân quý. Xuất thân là một đứa trẻ mồ côi, cô thấu hiểu hơn ai hết cái lạnh của sự thiếu vắng tình thương. Chính vì vậy, những bài hát về mẹ, về tình phụ tử qua giọng ca của cô luôn có một sức lay động mãnh liệt.

Trong nhạc phẩm Con gái của mẹ, cô hát như đang trút hết tâm can mình vào từng lời nhắn nhủ:

“…Học hành đi nghe, con gái mẹ ngoan

Mai kia mốt nọ còn đi lấy chồng

Dặm ngàn thân gái đục trong

Một lần xe hoa pháo hồng

Suốt đời khắc ghi trong lòng…”

Tiếng hát ấy không còn là trình diễn; đó là tiếng gọi thiêng liêng từ sâu thẳm trái tim của một người đã dành cả đời mình để nuôi nấng và bảo bọc cho hơn hai mươi đứa trẻ mồ côi. Phi Nhung không chỉ hát về tình mẫu tử, cô sống đúng với tinh thần của những ca từ đó. Sự bao dung và đức hy sinh đã biến tiếng hát của cô thành một biểu tượng của lòng nhân ái, một đóa hoa thơm ngát vẫn lặng lẽ tỏa hương ngay cả khi đã về với đất mẹ.

Phi Nhung ra đi, để lại một khoảng trống mênh mông trong lòng người mộ điệu nhưng di sản âm thanh của cô thì vẫn còn mãi. Cô là minh chứng cho việc âm nhạc có thể xóa tan mọi khoảng cách, từ những rào cản về nguồn gốc cho đến những khác biệt về tầng lớp xã hội. Người ta nhớ về Phi Nhung không chỉ là một ca sĩ lừng danh, mà còn là nhớ về một người phụ nữ với nụ cười rạng rỡ và đôi mắt đượm buồn, người đã sống một cuộc đời trọn vẹn cho âm nhạc và cho những phận người bé mọn.

Dẫu năm tháng có phôi pha, những giai điệu dân ca ngọt ngào và tiếng hát nồng hậu ấy vẫn sẽ luôn vang vọng trên những cánh đồng, những dòng sông và trong trái tim của mỗi người Việt, như một lời nhắc nhở về tình người ấm áp giữa thế gian đầy biến động.

Andy On The Go