Mở đầu

Indra Nooyi: Một người nhập cư có thể đến đây với hai bàn tay trắng và trở thành CEO của một công ty biểu tượng nước Mỹ. Điều này khó có thể xảy ra ở bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới. Tôi thực sự biết ơn vì điều đó.

Condoleezza Rice: Thu hút những tài năng xuất sắc nhất thế giới, những người tìm kiếm giáo dục và cơ hội, luôn là một trong những sức mạnh lớn nhất của nước Mỹ suốt hơn hai thế kỷ qua. Indra Nooyi là một phần của câu chuyện đó. Lựa chọn đến đây khi còn trẻ, bà đã đón nhận sự cởi mở của nước Mỹ và vươn lên dẫn dắt PepsiCo. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng trò chuyện về câu chuyện lãnh đạo và những cơ hội chỉ có tại nước Mỹ.

Trò chuyện trước buổi phỏng vấn

Condoleezza Rice: Rất vui được gặp lại bà. Dạo này điều thú vị nhất bà đang làm là gì?

Indra Nooyi: Việc tham gia Hội đồng quản trị của Amazon thực sự rất mở mang tầm mắt. Họ liên tục tái tạo các mô hình kinh doanh mới và cách mọi người suy nghĩ, hành động nhanh đến mức tôi chưa từng thấy ở đâu khác.

Condoleezza Rice: Bà có hay về New York không?

Indra Nooyi: Khoảng bốn lần một năm. New York luôn có một nguồn năng lượng không nơi nào sánh được. Chỉ cần đứng trên phố và nhìn cách mọi người ăn mặc, phối đồ, tôi lại tự hỏi sao họ có thể nghĩ ra cách kết hợp hay đến thế.

Condoleezza Rice: Chiếc áo khoác này rất đẹp.

Indra Nooyi: Con gái đã dạy tôi cách phối áo Chanel với quần jeans thay vì mặc nguyên bộ. Tôi đang học cách mặc nó tự nhiên hơn.

1. Nhà lãnh đạo do bẩm sinh hay do rèn luyện?

Condoleezza Rice: Khi các sinh viên đến gặp tôi và nói rằng họ muốn trở thành một nhà lãnh đạo, tôi thường bảo đó không phải là một mô tả công việc hay một điểm đến. Điều đó dẫn đến câu hỏi kinh điển: Lãnh đạo là do bẩm sinh hay do rèn luyện?

Indra Nooyi: Câu hỏi này chưa bao giờ có câu trả lời tuyệt đối. Nhưng từ quan sát của tôi, có một phần nhỏ là bẩm sinh, còn phần lớn là do rèn luyện. Lãnh đạo đòi hỏi bạn phải khiến người khác muốn đi theo mình bằng sự đam mê. Cho dù bạn có sức hút thiên bẩm hay không, cách bạn truyền đi thông điệp và truyền cảm hứng sẽ quyết định việc người khác có muốn đồng hành cùng bạn hay không.

Để đạt đến điều đó là cả một quá trình suốt đời. Bạn phải quan sát, trải nghiệm, thực hành và học hỏi từ cả những sai lầm. Nó giống như việc luyện tập cho một kỳ thi Olympic. Nếu ai đó nói muốn trở thành lãnh đạo, hãy bảo họ: Tuyệt vời, hãy quan sát các nhà lãnh đạo đi trước, xem cách họ vượt qua khủng hoảng, cách họ định hình chiến lược và học hỏi từ họ.

Condoleezza Rice: Và cả những người cố vấn nữa, đúng không? Những người giúp chúng ta trở nên tốt hơn.

Indra Nooyi: Tôi là sản phẩm của những người cố vấn vĩ đại. Tôi tin rằng cố vấn sẽ tự chọn bạn chứ bạn không thể chủ động đi xin. Tôi may mắn được những người cố vấn xuất sắc chọn lựa. Họ giao cho tôi những nhiệm vụ tưởng chừng không thể, đẩy tôi vào thử thách để xem tôi có thể vượt qua hay không. Lúc đó tôi từng tự hỏi sao họ lại khắt khe với mình thế, nhưng bây giờ nhìn lại, tôi chỉ biết nói lời cảm ơn. Một người cố vấn giỏi không bao giờ bất an, họ không sợ việc bạn giỏi lên sẽ lấy mất vị trí của họ.

Condoleezza Rice: Người cố vấn là người nhìn thấy ở bạn những tiềm năng mà chính bạn cũng chưa nhận ra.

Indra Nooyi: Chính xác là như vậy.

2. Hành trình từ Ấn Độ đến Học viện Yale

Condoleezza Rice: Làm thế nào một cô gái trưởng thành tại Ấn Độ lại đưa ra quyết định đến Mỹ?

Indra Nooyi: Tôi lớn lên ở Ấn Độ những năm 60 và 70. Khi đó phụ nữ chủ yếu ở nhà chăm sóc gia đình. Nhưng cha và ông nội tôi lại khuyến khích các con gái vươn ra thế giới, mơ những giấc mơ lớn. Họ chủ động tháo gỡ các rào cản để xã hội không thể ngăn cản chúng tôi.

Khi bạn bè kể về nước Mỹ như một trung tâm của đổi mới và sáng tạo, tôi đã đến gặp cha mẹ và xin sang Mỹ. Mẹ tôi bảo hãy quên đi vì gia đình sắp tính chuyện kết hôn cho tôi. Tôi đã bí mật nộp đơn vào Học viện Quản lý Yale khi trường này mới mở. Khi có thư nhập học nhưng không có tiền, Yale đã gửi tiếp một thư khác đề nghị cấp khoản vay và chương trình vừa học vừa làm. Tôi nói với cha mẹ chỉ cần mua cho tôi chiếc vé máy bay, tôi sẽ hoàn trả lại tất cả sau này.

Condoleezza Rice: Cảm giác khi mới đặt chân đến New York như thế nào?

Indra Nooyi: Nơi đây yên tĩnh hơn Ấn Độ rất nhiều. Khi đáp xuống sân bay JFK rồi về New Haven, tôi từng thoáng nghĩ liệu mình có quyết định đúng không và làm sao để vượt qua sự cô đơn này. Thời đó không có nhiều sinh viên quốc tế da màu tại Yale. Chúng tôi cảm thấy mình không thực sự khớp với môi trường xung quanh.

Nhưng chúng tôi tụ họp lại, làm việc kiệt sức vì mục tiêu duy nhất là học thật tốt để có việc làm. Tôi làm công việc lễ tân tại ký túc xá từ 12 giờ đêm đến 5 giờ sáng. Đến năm thứ hai, khi mọi người thấy kết quả học tập của chúng tôi, họ bắt đầu muốn chung nhóm làm dự án. Từ những kẻ ngoài cuộc, chúng tôi giành được sự tôn trọng bằng chính năng lực và sự chăm chỉ.

3. Tinh thần nhập cư và văn hóa trọng nhân tài

Condoleezza Rice: Bà có nghĩ tinh thần nhập cư và khát vọng đó vẫn còn nguyên vẹn hôm nay?

Indra Nooyi: Tôi tin rằng nếu mở rộng cửa tất cả các quốc gia, phần lớn mọi người vẫn sẽ chọn đến Mỹ. Nơi đây có một môi trường đặc biệt khiến bạn thay đổi, trở nên năng động, táo bạo và sáng tạo hơn. Đó là một hệ thống trọng nhân tài. Những người cố vấn của tôi không quan tâm tôi là ai, giới tính hay sắc tộc gì, họ chỉ quan tâm đến việc bộ óc tốt nhất sẽ vươn lên dẫn dắt.

Condoleezza Rice: Bà thường nói gì với các con mình về điều này?

Indra Nooyi: Tôi luôn bảo các con rằng chúng rất may mắn khi được sinh ra ở quốc gia này. Nơi đây là trung tâm thương mại hóa các công nghệ lớn của thế giới. Đây là nơi một người nhập cư tay trắng có thể trở thành CEO của một tập đoàn biểu tượng. Điều đó không thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào khác.

4. Dẫn dắt PepsiCo và Tư duy tái định hình

Condoleezza Rice: Nhìn lại chặng đường từ làm lễ tân đến ghế CEO PepsiCo, đâu là những khoảnh khắc định hình tư duy lãnh đạo và đổi mới của bà?

Indra Nooyi: Tôi luôn làm việc cực kỳ chăm chỉ và chưa bao giờ thực sự hài lòng với kết quả của mình. Tôi luôn nghĩ mình có thể làm tốt hơn một chút nữa. Khi bạn theo đuổi sự hoàn hảo, tiêu chuẩn của bạn sẽ không có điểm dừng.

Khi ở PepsiCo, tôi chưa bao giờ làm việc với tư tưởng phải trở thành CEO. Tôi chỉ tập trung làm tốt nhất công việc hiện tại. Khi sếp bảo tôi làm CFO, tôi còn hỏi liệu tôi có thể tiếp tục làm Giám đốc Chiến lược được không vì tôi đang làm rất tốt công việc đó. Khi bạn làm xuất sắc công việc hiện tại, mọi vị trí tiếp theo sẽ tự giải quyết.

Condoleezza Rice: Quản trị một thương hiệu tiêu dùng lớn trong môi trường cạnh tranh khốc liệt đòi hỏi sự đổi mới liên tục như thế nào?

Indra Nooyi: Tôi tiếp quản một công ty đang rất thành công. Giữ cho một công ty thành công tiếp tục phát triển còn khó hơn việc xoay chuyển một công ty đang khủng hoảng. Tôi nhận ra rằng thị trường đang thay đổi ở các vùng biên. Nếu chỉ tập trung vào cốt lõi hiện tại, chúng tôi sẽ bị gặm nhấm dần.

Chúng tôi phải nghĩ từ tương lai trở về: làm sao để sản phẩm lành mạnh hơn, vận hành thân thiện với môi trường hơn và tạo ra môi trường thu hút nhân tài. Tăng trưởng chính là oxy, và đổi mới trên mọi khía cạnh chính là động cơ tạo ra luồng oxy đó.

5. Áp lực, Nỗi sợ và Rủi ro có tính toán

Condoleezza Rice: Là người phụ nữ da màu đầu tiên lãnh đạo một công ty trong Fortune 50, bà đã đối mặt với những áp lực đó như thế nào?

Indra Nooyi: Mọi sự chú ý đều đổ dồn vào tôi. Bất kỳ sai sót nhỏ nào cũng có thể bị phóng đại. May mắn lớn nhất của tôi là có một Hội đồng quản trị luôn tin tưởng vào chiến lược và bảo vệ tôi.

Bên cạnh đó, tôi luôn sống với nỗi sợ của người nhập cư. Đó là nỗi sợ thất bại, sợ làm phụ nữ, gia đình và cộng đồng thất vọng. Nỗi sợ đó không làm tôi gục ngã mà trở thành động lực đẩy tôi tiến lên. Tôi chấp nhận những rủi ro có tính toán vì tôi biết mình đã chuẩn bị kỹ lưỡng.

6. Thể chế, Dân chủ và Mối quan hệ Mỹ – Ấn

Condoleezza Rice: Bà đánh giá thế nào về tầm quan trọng của các thể chế và tinh thần dân chủ?

Indra Nooyi: Tôi trưởng thành ở một Ấn Độ tự do, một nền dân chủ trẻ. Tôi chưa từng sống trong một chế độ độc tài. Mỹ và Ấn Độ là những đối tác tự nhiên. Ấn Độ có dân số trẻ, lực lượng kỹ sư và công nghệ đông đảo, sẽ đóng vai trò rất quan trọng trong tương lai toàn cầu. Mối quan hệ giữa hai nước cần được xây dựng dựa trên sự thấu hiểu vị thế của nhau.

Dân chủ có thể hỗn loạn và tiến triển chậm hơn so với các mô hình tập trung, nhưng nó có một cơ chế chuyển giao quyền lực hòa bình và một hệ thống tư pháp độc lập. Đó là nền tảng tạo ra sự tin tưởng cho xã hội.

7. Trách nhiệm đóng góp và Di sản

Condoleezza Rice: Sau khi rời vị trí CEO, bà dành nhiều thời gian cho các hoạt động xã hội và cộng đồng. Điều gì thúc đẩy bà?

Indra Nooyi: Tôi cảm thấy mình mắc nợ đất nước này một sự biết ơn. Nước Mỹ đã cho tôi cơ hội, và khi rời ghế quản trị, nhiệm vụ của tôi là đóng góp lại. Cho dù là giảng dạy tại West Point hay tham gia các tổ chức nghệ thuật, y tế, chỉ cần được gọi, tôi sẽ sẵn sàng.

Condoleezza Rice: Lời khuyên nào đã giữ bà luôn tỉnh táo suốt hành trình đó?

Indra Nooyi: Mẹ tôi luôn dặn: Hãy để chiếc vương miện ở ngoài garage. Khi bước vào nhà, con không phải là CEO, con là một người con, người vợ và người mẹ. Dối xử với gia đình bằng sự hiện diện trọn vẹn đó giúp tôi luôn giữ được sự cân bằng.

Tôi hy vọng khi nhìn lại hành trình của tôi, mọi người sẽ không chỉ nhớ rằng tôi từng là CEO, mà nhớ về một cuộc đời đã sống trọn vẹn và đóng góp hết mình cho xã hội.