Một trong những câu hỏi mà các bạn sinh viên và độc giả trẻ thường xuyên gửi đến Thiền sư Haemin nhất là: “Thưa thầy, em không biết đam mê thực sự hay sứ mệnh cuộc đời (calling) của mình là gì. Làm sao để em tìm ra con đường của riêng mình khi xung quanh em ai cũng có vẻ đã biết họ muốn gì?”

Thay vì đưa ra những lời khuyên sáo rỗng kiểu “Hãy cứ ngồi yên lắng nghe trái tim mình”, vị giáo sư từng hướng dẫn hàng trăm sinh viên đại học tại Mỹ đã trao tặng Bốn chiếc chìa khóa thực tiễn (Four Practical Keys) để mở cánh cửa thiên hướng nghề nghiệp và lẽ sống:

Chìa khóa thứ nhất: Hãy đọc rộng và bước ra ngoài vùng thông tin quen thuộc

Bạn không thể nào khao khát hay đam mê một lĩnh vực mà bạn… chưa từng biết là nó tồn tại trên đời! Rất nhiều người trẻ loay hoay chỉ biết vài ba nghề nghiệp truyền thống mà cha mẹ hay nhắc tới (bác sĩ, kỹ sư, ngân hàng, giáo viên) rồi tự trách mình không có đam mê. Hãy mở rộng biên độ tri thức bằng cách đọc sách ở nhiều lĩnh vực khác nhau — từ tâm lý học, triết học, lịch sử nghệ thuật, kiến trúc đến sinh học, công nghệ, xã hội học. Mỗi cuốn sách hay là một cánh cửa sổ mở ra một thế giới nghề nghiệp và cách sống mới mà có thể hạt giống tâm hồn bạn đang chờ đợi để bắt gặp.

Chìa khóa thứ hai: Đừng chỉ ngồi trong phòng suy nghĩ suông, hãy xắn tay áo dấn thân trải nghiệm!

Đam mê không bao giờ được tìm thấy bằng cách ngồi chống cằm trước bàn viết và suy luận trong đầu. Có những công việc nhìn từ bên ngoài tưởng như hào nhoáng, lãng mạn vô cùng (như mở quán cà phê, làm truyền thông hay viết sách), nhưng khi bắt tay vào làm thực tế mới thấy không hợp với tính cách của mình; ngược lại, có những lĩnh vực ban đầu bạn chẳng mấy hứng thú nhưng khi thử làm thêm, thực tập hoặc tham gia tình nguyện thì lại phát hiện ra mình có năng khiếu đặc biệt. Hãy cho phép tuổi trẻ của mình được thử và sai: chính mồ hôi của sự va chạm thực tế mới cho bạn câu trả lời chính xác nhất.

Chìa khóa thứ ba: Thấu hiểu bản thân qua tấm gương giao tiếp với nhiều kiểu người

Không ai có thể tự nhìn thấy khuôn mặt của chính mình nếu không soi vào một tấm gương. Trong xã hội, mỗi con người bạn gặp gỡ và làm việc cùng chính là một tấm gương phản chiếu tính cách, điểm mạnh và điểm yếu của bạn. Khi trò chuyện với những bậc trưởng bối đi trước, khi hợp tác với những người có cá tính trái ngược, bạn sẽ nhận ra mình thực sự giỏi ở khâu nào: bạn là người giỏi lắng nghe thấu cảm, người giỏi tổ chức hệ thống, người giàu trí tưởng tượng sáng tạo hay người có khả năng truyền cảm hứng trước đám đông?

Chìa khóa thứ tư: Tuyệt đối đừng chọn đường đời chỉ để làm đẹp lòng ánh nhìn của người dưng!

Đây là chiếc chìa khóa quan trọng nhất. Khi đứng trước hai ngã rẽ: một con đường có danh tiếng hào nhoáng để khoe với họ hàng nhưng khiến lòng bạn khô héo, và một con đường bình dị nhưng khiến mắt bạn lấp lánh niềm vui mỗi sáng thức dậy — xin hãy dũng cảm chọn con đường thứ hai. Người đời chỉ mất năm giây để trầm trồ trước tấm danh thiếp của bạn, nhưng chính bạn mới là người phải sống chung với công việc ấy tám tiếng mỗi ngày suốt bốn mươi năm cuộc đời.

H A E M I N S U N I M