Trong suốt một thời gian dài, vết thương lòng của Tất Đạt vẫn chưa nguôi rát bỏng. Chàng đã đưa rất nhiều lữ khách qua sông, những người đi cùng con trai hay con gái của họ. Mỗi lần nhìn thấy họ, chàng lại không ngăn được lòng ghen tị và tự hỏi vì sao hàng ngàn người, kể cả những kẻ xấu hay trộm cướp, đều có được niềm hạnh phúc thiêng liêng ấy, còn chàng thì không. Chàng nhận ra mình đã trở nên giống như những người bình phàm, sống và nghĩ suy bằng những cảm xúc thuần khiết nhưng đầy mê muội.

Giờ đây, Tất Đạt nhìn cuộc đời bằng một đôi mắt khác xưa. Chàng bớt đi sự kiêu hãnh và trí năng sắc sảo, nhưng lại trở nên ấm áp và tò mò hơn với thế gian. Những người khách qua sông không còn là những kẻ xa lạ đáng khinh khi. Chàng hiểu và chia sẻ cuộc sống của họ, một cuộc sống không được dẫn dắt bởi tư tưởng mà bởi những thôi thúc và mong cầu bản năng. Những phù phiếm, tham vọng và cả những điều nực cười của họ giờ đây bỗng trở nên đáng yêu, thậm chí là đáng tôn thờ trong mắt chàng.

Chàng nhìn thấy sự bất tử, nhìn thấy Brahman hiện diện trong chính những đam mê cháy bỏng của họ. Họ không thiếu thốn bất cứ điều gì so với một người trí giả, ngoại trừ một thứ duy nhất là ý niệm về sự nhất thể của sự sống. Thậm chí có đôi lúc, Tất Đạt còn nghi ngờ rằng liệu tri thức cao siêu ấy có thực sự giá trị hơn những niềm tin giản đơn của những tâm hồn trẻ thơ kia không.

Trí tuệ thực sự bắt đầu chín muồi trong Tất Đạt. Chàng nhận ra đó không phải là điều gì xa xôi mà chính là khả năng sẵn sàng của tâm hồn để hít thở và cảm nhận sự hợp nhất trong từng khoảnh khắc sống. Sự hòa hợp ấy đang tỏa sáng rạng rỡ trên khuôn mặt già nua và hiền hậu của Vệ Sử.

Thế nhưng, vết thương vẫn nhức nhối khi Tất Đạt nghĩ về đứa con trai. Cho đến một ngày, khi nỗi nhớ nhung thúc giục chàng rời thuyền để vào thành tìm con, dòng sông bỗng cất tiếng cười. Một tiếng cười trong trẻo và rạng rỡ như đang trêu chọc người lái đò già. Tất Đạt cúi mình xuống mặt nước và nhìn thấy gương mặt mình phản chiếu dưới dòng chảy. Hình ảnh ấy đột ngột nhắc chàng nhớ về gương mặt của cha mình ngày xưa.

Chàng bàng hoàng nhận ra vòng lặp kỳ lạ của định mệnh. Ngày xưa chàng đã bỏ cha mình ra đi và không bao giờ quay lại, giờ đây con trai chàng cũng đang làm điều tương tự. Mọi thứ chưa được giải thoát tận cùng đều sẽ quay trở lại. Cùng một nỗi đau ấy sẽ phải nếm trải đi nếm trải lại trong vòng luân hồi khắc nghiệt.

Tất Đạt trở về túp lều và quyết định trút bỏ tất cả nỗi lòng với Vệ Sử, bậc thầy của sự lắng nghe. Khi chàng nói, chàng cảm nhận được nỗi đau và những hy vọng thầm kín của mình đang tan vào sự tĩnh lặng của người đối diện. Vệ Sử lắng nghe chàng như một cái cây đón nhận cơn mưa, như dòng sông thu nạp mọi lời thú tội.

Vệ Sử dẫn Tất Đạt ra bờ sông và bảo chàng hãy lắng nghe kỹ hơn nữa. Tất Đạt nghiêng tai về phía dòng nước đang ca hát bằng muôn vàn giọng nói. Chàng thấy hình ảnh cha mình, hình ảnh của chính mình, của con trai và của cả nàng Kiều Lan hòa quyện vào nhau. Tất cả biến thành dòng sông, tất cả cùng hướng về một đích đến với sự khát khao và khổ đau vô bờ.

Dòng sông hát bằng hàng ngàn giọng nói của niềm vui và nỗi buồn, của kẻ tốt và người xấu, của tiếng cười trí giả và tiếng rên rỉ của kẻ đang lìa đời. Tất cả bện xoắn vào nhau tạo thành âm nhạc của cuộc sống. Và khi Tất Đạt không còn bám víu vào bất kỳ một giọng nói riêng lẻ nào, khi chàng cảm nhận được toàn thể sự nhất thể, thì bản hòa ca vĩ đại ấy chỉ còn lại một từ duy nhất là Om. Đó chính là sự hoàn hảo.

Ngay giờ phút đó, Tất Đạt ngừng chiến đấu với định mệnh. Vết thương của chàng nở hoa, nỗi đau của chàng tỏa sáng. Chàng mỉm cười, một nụ cười rạng rỡ giống hệt Vệ Sử. Chàng đã tan biến vào dòng chảy, trở thành một phần của sự nhất thể vĩnh hằng.

Vệ Sử chạm nhẹ vào vai chàng và nói lời từ biệt. Sứ mệnh của người lái đò già đã hoàn thành. Ông bước vào rừng thẳm, bước vào sự nhất thể với một thân thể đầy ánh sáng, để lại Tất Đạt đứng bên bến đò với tâm thế của một người đã thực sự tìm thấy bến bờ.

Sách: Siddhartha

ADoTG