Nói về tính bản địa được đẩy lên đến mức cực hạn trong tư duy không gian, có lẽ hiếm công trình nào ở Bali qua mặt được Green School. Nằm lẩn khuất giữa rừng già nhiệt đới, ngôi trường này không vươn lên bằng sự gào thét của bê tông hay thép lạnh. Nó tĩnh lặng mọc lên từ đất, đan vào nhau bằng hàng vạn thân tre nứa uốn lượn, tựa như một mầm cây khổng lồ đang hiền hòa thở cùng nhịp điệu của dòng sông Ayung ngay sát bên cạnh.

Ngắm nhìn cấu trúc vĩ đại mà mềm mại ấy, lăng kính kiến trúc của tôi dường như bị bẻ gãy hoàn toàn khỏi những định kiến thông thường. Ở đây, người ta từ chối sự hiện diện của những bức tường ngăn cách. Không có những chiếc hộp ngột ngạt giam lỏng con người. Thay vào đó là những vòm mái lượn sóng lợp bằng cỏ tranh, những cây cột tre sừng sững đan chéo vào nhau theo một tỷ lệ ma mị. Tre vốn là thứ vật liệu mang đậm tính triết lý Á Đông, bề ngoài trông có vẻ mong manh dễ uốn, nhưng bên trong lại dẻo dai và mang sức chống chịu phi thường. Việc dùng tre để dựng lên một nền tảng giáo dục, suy cho cùng, cũng là một ẩn dụ tuyệt đẹp về cách uốn nắn những tâm hồn. Mềm mại nương theo chiều gió, nhưng gốc rễ thì bám chặt ngầm sâu vào lòng đất mẹ.

Bước đi dưới những vòm tre khổng lồ ấy, ranh giới giữa bên trong và bên ngoài thực sự tan biến. Ánh nắng xuyên qua những khe hở, rải xuống nền đất nện những vệt sáng lốm đốm. Gió tự do lùa qua lớp lớp không gian, mang theo mùi ngai ngái của bùn ẩm và hương hoa dại. Đứa trẻ ngồi học không bị cách ly với tiếng chim hót hay tiếng mưa rơi ràn rụa trên mái lá. Chúng được học cách tồn tại như một phần máu thịt của hệ sinh thái, chứ không phải là kẻ đứng trên vạn vật để thao túng tự nhiên.

Cái hay của Green School là họ không cố xây một công trình để chứng tỏ sự vĩ đại của con người. Họ lùi lại một bước, dùng sự khiêm nhường để lắng nghe xem mảnh đất này thực sự cần gì. Toàn bộ kiến trúc được tạo tác từ chính những vật liệu sẵn có trong vòng bán kính vài dặm, hoàn toàn không để lại một vết sẹo xám xịt nào lên bề mặt của rừng xanh. Đó là tính bản địa được dung dưỡng bằng lòng trắc ẩn thuần khiết nhất. Nó dội vào lòng tôi một niềm mến mộ sâu sắc, hệt như cái cách tôi từng rung cảm trước những nếp nhà biết thở, biết tôn trọng hướng rễ cây và mạch nước ngầm.

Đứng giữa không gian thênh thang ấy, tự dưng lòng tôi thấy nhẹ bẫng. Cảm giác này y hệt như khoảnh khắc ta vừa thu thế sau một chuỗi chuyển động vươn mình, tĩnh tại ngồi xếp bằng trên thảm, phó mặc trọn vẹn thân tâm cho vạn vật. Khi con người biết cách làm rỗng cái tôi của mình đi, biết nương tựa vào khí trời và cỏ cây, tự khắc những điều kỳ vĩ nhất sẽ được sinh ra. Ngôi trường tre nứa ấy không chỉ truyền đạt những bài học trên giấy, mà đang lặng lẽ thuyết pháp về một nghệ thuật sống thuận tự nhiên, thong dong và đầy bao dung.

Một công trình kiến trúc đạt đến cảnh giới cao nhất, có lẽ không phải là thứ chễm chệ tồn tại hàng ngàn năm bất chấp sự bào mòn của thời gian. Đó phải là nơi biết già đi, biết mục rữa, và cuối cùng hóa thân trở lại làm chất tơi xốp nuôi dưỡng mặt đất, hoàn tất một vòng luân hồi trọn vẹn và đẹp đẽ.

By Andy On The Go