Nếu Hoàng Oanh là dòng sông chở nặng phù sa, Thanh Tuyền là ngọn gió cao nguyên, Thanh Thúy là làn khói sương đêm, thì Phương Dung chính là cánh chim hải âu chấp chới giữa biển trời mênh mông, mang theo nắng ấm và những nỗi niềm chân chất nhất của người miền Tây Nam Bộ. 

Trong khu vườn âm nhạc miền Nam muôn hồng nghìn tía, Phương Dung mang một vẻ đẹp rất riêng, không kiêu sa đài các, cũng không u uẩn liêu trai. Tiếng hát của cô mộc mạc, trong trẻo và gần gũi như hương lúa, như con nước ròng nước lớn của xứ Gò Công. Người ta thương cô, gọi cô là “Nhạn trắng”, bởi tiếng hát ấy cứ bay cao, bay xa, chuyên chở những tâm tư bình dị nhất của đại chúng vào trong thánh đường nghệ thuật.

Tiếng hát của những “Nỗi buồn gác trọ”

Phương Dung là giọng ca của những cô cậu học trò, của những người lữ khách trọ học xa nhà trong những năm tháng loạn ly. Chất giọng của cô không nức nở kiểu bi lụy, mà nó rưng rưng, nghẹn ngào một cách rất thật thà.

Nghe Phương Dung hát Nỗi buồn gác trọ, ta như thấy hiện ra trước mắt căn gác nhỏ đìu hiu nơi đô thành, nơi có chàng thư sinh đêm đêm chong đèn bên trang sách:

Gác lạnh về khuya cơn gió lùa

Trăng gầy nghiêng bóng cài song thưa

Áo chăn chưa ấm thân lữ khách

Khói thuốc bâng khuâng dáng đợi chờ

Cách cô nhấn nhá chữ lùa, chữ thưa nghe sao mà cô liêu đến thế. Nó gợi lên cái lạnh của sương đêm và cả cái lạnh của lòng người khi phải sống cảnh xa quê. Tiếng hát ấy đã chạm vào nỗi lòng của biết bao thế hệ thanh niên thời ấy, trở thành người bạn tâm tình những đêm không ngủ.

Người kể chuyện tình mùa chinh chiến

Nếu Thanh Thúy hát nhạc lính với tâm thế của người tình trong bóng đêm, thì Phương Dung hát nhạc lính với tâm thế của người em gái hậu phương, ngây thơ nhưng giàu lòng trắc ẩn. Cô hát Tạ từ trong đêm hay Những đồi hoa sim bằng một chất giọng vang, sáng, nhưng đượm buồn.

Trong Những đồi hoa sim, khi cô cất tiếng hát về bi kịch của người vợ trẻ, người nghe không thấy sự sụp đổ, mà thấy một nỗi đau được nén lại, hóa thành dòng lệ chảy ngược vào trong:

Những đồi hoa sim ôi những đồi hoa sim

Tím chiều hoang biền biệt

Vào chuyện ngày xưa nàng yêu hoa sim tím

Khi còn tóc búi vai

Phương Dung hát rất rõ lời, nhả chữ gãy gọn. Cô không lạm dụng kỹ thuật luyến láy cầu kỳ mà để cảm xúc dẫn lối. Chính sự chân phương ấy làm cho câu chuyện trong bài hát trở nên sống động, như một thước phim quay chậm về những cuộc chia ly màu tím.

Nỗi buồn “sáng” và sự chữa lành

Điều đặc biệt ở Phương Dung là dù hát nhạc buồn, giọng cô vẫn mang một âm sắc “sáng”. Đó không phải là nỗi buồn tuyệt vọng kéo người ta xuống vực sâu, mà là nỗi buồn man mác, nhẹ nhàng, giúp người nghe giải tỏa những u uất trong lòng.

Như trong Sương lạnh chiều đông, cô hát về nỗi cô đơn nhưng vẫn ánh lên niềm tin và sự chờ đợi.

Đêm chập chờn buông lên giấc mộng 
Em vẫn thường gặp anh 
Như lúc xưa nơi sân trường

Tiếng hát Phương Dung như một liều thuốc tinh thần, vỗ về những trái tim đang thổn thức. Nghe cô hát, người ta thấy được ủi an, thấy rằng nỗi buồn của mình cũng đẹp, cũng thơ, và đáng được trân trọng.

Phương Dung, “Nhạn trắng Gò Công” mãi là một biểu tượng đẹp của dòng nhạc vàng. Tiếng hát ấy đã nối liền khoảng cách giữa thị thành và thôn quê, giữa tiền tuyến và hậu phương. Dù thời gian có trôi đi, cánh nhạn ấy vẫn mải miết bay trong bầu trời ký ức của những người yêu nhạc, chở theo những giai điệu chân phương, mộc mạc mà thấm đẫm tình người.

By Andy On The Go