Triết học bản địa của người Bali tin rằng vũ trụ bao la hay hình hài bé nhỏ của con người đều được nhào nặn từ năm nguyên tố cốt lõi. Bốn hình thái đầu tiên hiện diện rành rọt dể nắm bắt. Đó là đất vững chãi dưới chân, là nước tuôn chảy dạt dào, là lửa bừng lên hơi ấm, và là gió rong chơi qua muôn vòm lá. Nhưng nguyên tố thứ năm, nguyên tố bao trùm và dung chứa tất thảy lại là một thứ vô hình vô ảnh. Người bản địa gọi đó là Akasa, tức là không gian, là ête, là cõi trống rỗng thênh thang.

Lần đầu tiên chạm vào ý niệm về Akasa giữa miền đảo linh thiêng này, lòng tôi bỗng rung lên một nhịp đồng điệu lạ kỳ. Con người ta thường mang trong mình một nỗi sợ hãi mơ hồ với sự trống rỗng. Ta luôn tìm cách lấp đầy mọi khoảng không bằng vật chất, lấp kín thời gian bằng những lịch trình vội vã. Nhưng ở Bali, khoảng không lại chính là nơi trú ngụ của thần linh. Hãy nhìn lại những cánh cổng chẻ đôi vươn lên nền trời vợi vợi. Thứ làm nên sự linh thiêng của công trình không nằm ở hai khối đá sừng sững, mà lại nằm ở chính cái khoảng lọt lòng trống trải ở giữa. Không có cái rỗng rang của Akasa, gió chẳng thể lùa qua, ánh sáng chẳng thể tràn vào, và vạn vật sẽ kẹt cứng trong một khối đặc nghẹt bức bối.

Trải tấm thảm ra hiên nhà lộng gió, tĩnh tọa hít thở sương mai, tôi mới thấm thía tận cùng thứ quyền lực mềm mại của yếu tố thứ năm này. Akasa chính là cái chớp mắt ngưng đọng giữa hai chiều hít vào và thở ra. Nó là khoảng lặng tĩnh mịch xuất hiện khi ta rũ bỏ mọi vọng niệm ồn ã, đưa tâm trí về trạng thái trong vắt. Khối óc vốn quen thuộc với những bài toán chiến lược, luôn phải vận hành hết công suất để lấp kín mọi kẽ hở trên bản kế hoạch thương trường, giờ đây lại chỉ khao khát được dọn dẹp chính mình. Ta chợt nhận ra, một cái ly chỉ thực sự hữu dụng khi nó rỗng ruột để chứa nước. Tâm trí cũng vậy, chỉ khi biết cách tạo ra một cõi Akasa ngay lồng ngực, ta mới có đủ sức chứa để dung nạp những nguồn sinh khí mới mẻ của đất trời.

Người Bali tôn thờ Akasa không qua những bức tượng đúc khuôn cầu kỳ, mà qua cái cách họ gìn giữ khoảng lùi cho tự nhiên. Từ nếp nhà chừa lại khoảng sân lộng gió đón mưa rơi, đến việc dành trọn vẹn một ngày đầu năm tắt lịm mọi thanh âm lao xao để trả lại cho vũ trụ sự im bặt nguyên sơ. Đó là nghệ thuật của việc không làm gì cả, một sự lùi lại đầy kiêu hãnh để vạn vật tự thân vận hành theo nhịp điệu tuần hoàn.

Cuộc sống vội vã dường như luôn thúc ép ta phải trở thành tảng đá vững vàng hay ngọn lửa rực cháy để khẳng định bản thân. Nhưng có lẽ, điều ta cần thực hành nhất lúc này lại là học cách hóa thân thành Akasa. Trở thành một khoảng không tĩnh tại, mềm mỏng ôm trọn lấy những bi hoan ly hợp của nhân sinh mà không hờn trách, không dính mắc.

Khép lại những trang ghi chép bề bộn sau những ngày rong ruổi, nhặt lấy một sát na trống rỗng làm của để dành, tự dưng thấy lòng mình nở một nụ cười an nhiên đến lạ.

By Andy On The Go