Giữa những bộn bề của nhịp sống thị thành, đôi khi ta thèm được giấu mình vào một vòm lá xanh, lật ngược góc nhìn thế giới và thả lỏng từng nhịp thở như một bài thiền định mộc mạc.  Mời bạn tản bộ vào những chốn nương náu lơ lửng giữa lưng chừng mây gió. Từ một nốt trầm êm ái bên hồ Trị An lộng gió đến những vòm rêu phong ngậm sương nơi đảo thiêng Bali, hãy cùng tôi bóc tách ngôn ngữ của thứ kiến trúc biết nhường nhịn thiên nhiên. Ở đó, con người không cơi nới hay chiếm đoạt, mà chỉ rụt rè mượn một nhánh cây già để ấp ôm lấy tâm hồn đang khát khao sự tĩnh tại.

Lắng nghe nhịp thở của rừng cây bên mặt nước hồ Trị An, lòng người bỗng chùng xuống một nhịp thật êm. Cảm ơn bạn vì đã giữ lại và san sẻ cùng tôi khoảng không gian tĩnh lặng của dự án nhà trên cây do những người thợ H2 nhào nặn. Càng ngắm nhìn những hình ảnh ấy, ta càng thấy đây không đơn thuần là một bản vẽ hình khối khô khan. Đó là một bài tản văn bềnh bồng được chép lại bằng ván gỗ mục, bằng mái tôn sờn, bằng những luồng sáng mỏng tang rớt xuống từ vòm lá.

Chỉ cần lặng ngắm khối nhà lơ lửng giữa buổi chạng vạng, ta sẽ thấy nó tựa như một chiếc hộp thời gian bí ẩn được ôm ấp bởi những thân xà cừ vươn cao. Cả một mảng tường sẫm màu kẻ sọc chìm vào bóng tối, nhường lại sự rực rỡ cho ánh đèn vàng ươm hắt ra từ ô cửa sổ hình elip khổng lồ và khung kính tròn nhỏ nhắn. Ánh sáng ấy không chói lọi mà êm đềm tản mác, sưởi ấm cả một góc rừng khi ráng chiều vừa tắt. Hãy cất hết những ồn ào của phố thị sang một bên, để cùng nhau tản bộ vào cõi kiến trúc tĩnh tại này, nơi con người học cách thu mình lại để vạn vật được cất lời.

Khởi thủy của việc cất nhà thường bắt đầu bằng sự bành trướng. Người ta dọn dẹp, san lấp, đốn hạ để đặt lên mặt đất những khối bê tông nặng trĩu, cốt để khẳng định sự tồn tại đầy kiêu hãnh của mình. Thế nhưng, điều làm nên linh hồn cho chốn nương náu ven hồ này lại nằm ở cái cúi đầu đầy khiêm cung của hình khối. Đội ngũ thiết kế đã chọn cách nâng toàn bộ không gian sống lên cao, lơ lửng giữa những vòm cây. Họ nhón gót bước vào khu rừng, nhẹ nhàng đến mức không làm kinh động đến hệ sinh thái đã ngự trị nơi đây từ thuở nào. Những cội xà cừ già nua chẳng những không bị bức tử, trái lại, thân cây sần sùi cứ thế xuyên qua thềm sàn, vươn mình qua lớp mái trong suốt, trở thành bức cột trụ vững chãi nâng đỡ toàn bộ kết cấu. Chốn về này giống như một kẻ lữ hành biết điều, chỉ rụt rè mượn tạm một nhánh cây, một bóng râm để nương nhờ qua những mùa mưa nắng.

Có một thứ triết lý âm thầm chảy trong từng mạch gỗ của công trình, đó là vẻ đẹp của sự tàn phai. Toàn bộ da thịt của ngôi nhà được đắp bồi từ những mảnh ghép bị thời gian bỏ lại. Bạn sẽ thấy những tấm tôn rỉ sét phai màu nắng, những thanh gỗ lót sàn mang đầy vết xước của nhiều đời sống cũ, hay những mảng kính vỡ được chắp vá cẩn thận. Sự chắp vá đôi khi lại tạo nên những nốt thăng trầm đầy thú vị. Nhìn khoảng hiên với vách tường ghép bằng thân sậy mộc mạc lợp mái tôn lượn sóng, ta bất giác mỉm cười khi thấy chiếc tivi cũ kỹ cồng kềnh nằm ngoan ngoãn trên chiếc ghế gỗ nhỏ, ngay phía dưới là tấm biển WIFI bé xíu. Một khung cảnh vừa có chút trào phúng, lại vừa thân thương lạ lùng. Người thợ không cố tình đánh bóng hay khoác lên chúng lớp sơn hào nhoáng để che đậy sự già nua. Họ phô bày sự cằn cỗi ấy ra trước gió trời. Vật liệu dường như cũng biết thở, biết già đi cùng với lớp rêu phong ven hồ.

Hãy thử nhắm mắt lại và tưởng tượng bạn đang đứng ở tầng trệt của ngôi nhà. Tầng trệt mở toang để đón nhận tất cả những thanh âm của rừng già, từ tiếng dế nỉ non rỉ rả đêm hè, đến tiếng mưa gõ nhịp lách cách trên mái tôn cũ kỹ. Bước dọc theo hành lang ván gỗ, phóng tầm mắt qua lớp lan can sắt đen tối giản, ta sẽ thấy rợp ngợp những tán lá xanh đan vào nhau, che khuất một phần mặt hồ bàng bạc phía xa dưới bầu trời vần vũ sương mây. Một ô cửa sổ hình elip khoét hờ hững trên vách tường cong, không chỉ làm nhiệm vụ dẫn sáng đơn thuần mà còn đóng khung cả một mảng trời thay đổi sắc độ theo từng giờ khắc trong ngày.

Khoảng ban công lót sàn bê tông mài thênh thang ấy thực sự là một cõi thiền định tuyệt vời. Thử tưởng tượng những buổi sáng tinh sương, trải tấm thảm êm trên mặt sàn, từ từ nâng người lên trong tư thế trồng chuối dốc ngược, để máu rần rần chảy về não, để góc nhìn thế giới lật ngược lại. Ngay phía trên đỉnh đầu là lớp mái lợp nhựa trong suốt cho phép bầu trời đổ tràn vào đáy mắt. Chỉ còn ta, nhịp thở đều đặn và sự giao cảm sâu sắc với đất trời bao la.

Nhìn ngắm tổ chim bình yên này, lòng tôi lại miên man nhớ về những vòm mái lẩn khuất đâu đó trên dải đất hình chữ S, những nơi mà con người cũng khát khao được hòa tan vào cỏ cây. Trào lưu cất nhà trên cây đôi khi là sự bùng nổ của cái tôi nghệ sĩ. Có những chốn nương náu chỉ đơn giản là một khung nhà sàn thô mộc lợp mái lá cọ khô hình tam giác, nơi những nụ cười rạng rỡ lấp ló qua khoảng hiên chênh vênh đầy tự tại. Lại có những ngôi nhà lẩn khuất sâu trong rừng, vươn cao trên những thân cột là gỗ tròn xù xì nguyên bản, lợp mái rơm rạ dày bịch. Vài tấm rèm vải màu nhung đỏ buông lơi bên khung cửa kính, đan xen cùng những dải cờ lấp lánh đủ màu, tạo nên một vẻ đẹp hoang dại, đầy tính ngẫu hứng và ma mị. Tất cả đều là nỗ lực vươn mình ra khỏi mặt đất, tìm kiếm một sự chở che nguyên thủy nhất.

Vượt ra khỏi ranh giới nước mình, dạo quanh vùng châu Á bao la, ta sẽ thấy thứ ngôn ngữ kiến trúc nương tựa này vốn đã ăn sâu vào mạch ngầm văn hóa tự bao đời. Bạn hãy thử nhắm mắt và hình dung về Trà thất Tetsu lơ lửng giữa một vườn anh đào ở Nhật Bản. Xuôi về phương Nam, những khối nhà khổng lồ đan bằng mây tre ở vùng rừng nhiệt đới Phuket, Thái Lan lại ru người ta vào một giấc mộng êm đềm. Và rồi, ta thả hồn trôi dạt đến hòn đảo thiêng Bali, nơi những vòm lá xanh mướt ôm trọn lấy Roots Tree House. Ở những chốn về như thế, người ta không xây nhà để chế ngự tự nhiên. Người ta mượn vật liệu bản địa, tết chúng lại thành những chiếc tổ ấm áp, cốt để đôi chân con người không dẫm đạp lên thảm thực vật bên dưới, để được ôm ấp trọn vẹn bởi hơi thở của đất trời.

Kiến trúc, đến cuối cùng, chính là thứ vỏ bọc mềm mại nhất để vỗ về và ấp ôm lấy những tâm hồn đang mải miết đi tìm sự bình yên. Những cấu trúc lơ lửng này cho ta không gian để thở, để ngắm nhìn sự biến thiên của sương sớm và nắng chiều, để thấy mình bé nhỏ và tan biến vào cõi thiên nhiên rộng lớn. Đứng trước mặt hồ lộng gió, ngước nhìn lên vòm mái cheo leo, ta hiểu rằng đôi khi, hạnh phúc lớn lao nhất chỉ đơn giản là tìm thấy một góc nhỏ để nương náu, để mặc cho thời gian trôi chảy bên ngoài song cửa.

By Andy On The Go