By Andy On The Go
Buổi chiều, nắng không đổ xuống mặt đất như một thác mật ong rực rỡ, mà dường như nó lơ lửng, tan ra giữa không trung, tạo thành một màn sương khói mơ hồ. Đó là lúc tôi bắt gặp cái màu “bàng bạc” trên làng hoa Sa Đéc.

Không phải ngẫu nhiên mà người ta gọi chiều ở miền Tây là những khoảnh khắc của nỗi nhớ. Khi mặt trời bắt đầu hạ thấp xuống triền sông Tiền, ánh sáng trở nên dịu lại, hanh hao và đầy hoài niệm. Ở Sa Đéc, cái nắng ấy không chạm ngay xuống đất, bởi đất ở đây đã nhường chỗ cho nước, và hoa thì không mọc trên bờ, mà “nở” trên những giàn tre chênh vênh mặt sóng.

Màu của thời gian, màu của phù sa
“Bàng bạc”, một tính từ thật khó để định nghĩa bằng mắt, mà phải cảm bằng tâm tưởng. Đó là sự pha trộn giữa cái rực rỡ cuối ngày của nắng vàng và hơi nước bốc lên từ dòng kênh mát lạnh. Cả không gian như được phủ một lớp bụi phấn mờ ảo.
Bước đi trên những con đường nhỏ len lỏi giữa làng hoa Tân Quy Đông, tôi thấy mình như đang trôi giữa hai bờ thực và mộng. Những luống cúc mâm xôi vàng rực, những giỏ hồng nhung thắm đỏ, hay đám cát tường mong manh… tất cả bỗng trở nên trầm mặc hơn dưới ánh chiều. Chúng không còn ganh đua sắc thắm với mặt trời ban trưa, mà nép mình vào sự tĩnh lặng của dòng nước.

Trong cái không gian bảng lảng khói sương ấy, tôi chợt nhận ra vẻ đẹp của sự tàn phai và tái sinh. Những bông hoa rồi sẽ rời giàn tre để đi về muôn nẻo, làm đẹp cho đời. Dòng nước dưới chân rồi sẽ trôi ra biển lớn. Chỉ có cái tình của người trồng hoa và cái hồn của đất Sa Đéc là ở lại, thấm đẫm trong từng thớ gỗ, từng ngọn gió chiều.

Đối thoại với con nước: Ký ức trên những giàn treo
Điều khiến Sa Đéc trở nên ám ảnh trong tâm trí tôi không chỉ là sắc màu, mà là thứ kiến trúc của sự sống nơi này, một sự thích nghi đầy chất thơ trước thiên nhiên khắc nghiệt.
Những giàn hoa chênh vênh mà ta thấy hôm nay, kỳ thực là chứng nhân cho một cuộc đối thoại bền bỉ cả trăm năm giữa người và nước. Thuở trước, khi mùa nước nổi từ sông Tiền tràn về đe dọa nhấn chìm những mầm xanh, các bậc lão niên đã chọn cách không lùi bước. Họ nâng hoa lên cao.

Giàn tre nứa được dựng lên, đưa những chậu hoa rời khỏi mặt đất lấm lem bùn đất, tránh xa sâu bệnh và để bộ rễ được thở cùng gió trời thoáng đãng. Từ đó, hình ảnh người nông dân ngồi trên chiếc xuồng ba lá, len lỏi giữa các giàn hoa để chăm sóc từng gốc rễ đã trở thành một nét chấm phá độc bản.
Đó không đơn thuần là canh tác, đó là một vũ điệu lao động nhịp nhàng trên mặt nước. Trong cái ráng chiều bàng bạc, bóng người, bóng hoa và bóng nước hòa quyện vào nhau. Một đóa hoa trên giàn và một đóa hoa dưới nước. Đâu là thực? Đâu là ảo? Hay tất cả chỉ là một giấc mơ dài của dòng Cửu Long? Đứng trước khung cảnh ấy, mọi tri kiến sắc sảo, mọi toan tính dường như tan biến, chỉ còn lại sự hiện diện trọn vẹn của giây phút hiện tại.

Những dải lụa trôi về phía mùa xuân
Và khi những đóa hoa đã đủ độ khoe sắc, cũng là lúc văn hóa thương hồ thức giấc, biến những dòng kênh chằng chịt thành những con đường tơ lụa nổi.
Dù nhịp cầu hiện đại đã nối liền đôi bờ, nhưng hình ảnh những chiếc ghe chở đầy hoa vẫn là linh hồn không thể thay thế của vùng sông nước này. Cứ mỗi độ xuân về, những chiếc ghe ấy lại nối đuôi nhau như những dải lụa màu khổng lồ uốn lượn trên sông, mang theo cả mùa xuân từ Sa Đéc ngược xuôi về phố thị.
Có những chuyến đi dài mang hoa lên tận Bến Bình Đông của Sài Gòn, chở theo bao hy vọng về một cái Tết ấm no. Nhìn những chiếc ghe tròng trành sóng nước trong ánh chiều tà, tôi thấy đó không chỉ là những chuyến buôn bán giao thương đơn thuần. Đó là cuộc di cư của cái đẹp. Những người thương hồ mang hương đồng cỏ nội đi xoa dịu những ồn ã, khói bụi của phố phường.

Những Khoảng lặng
Người ta thường tìm đến Sa Đéc để săn tìm sự náo nhiệt, nhưng tôi lại thích cái cảm giác đứng lại, thật lâu, ở một góc vắng người khi hoàng hôn buông xuống.
Đó là lúc những chuyến ghe hoa đã vãn, tiếng cười nói thưa dần. Làng hoa trở về với vẻ tĩnh mịch vốn có. Nắng chiều dát một lớp vàng mỏng tang lên những chiếc xuồng đang neo đậu. Gió từ sông thổi vào, mang theo mùi hương ngai ngái của bùn non quyện với hương thơm dịu ngọt.

Rời Sa Đéc khi bóng tối bắt đầu loang dần trên mặt nước, tôi mang theo không chỉ là những bức ảnh rực rỡ, mà là một khoảng trời “bàng bạc” trong tâm tưởng. Một chút buồn man mác, một chút bình yên sâu thẳm, và sự biết ơn vì đã được chứng kiến một điệu vũ tuyệt đẹp của Hoa và Nước giữa dòng đời xuôi ngược.
Sa Đéc, một chiều vàng, để nhớ, để thương…
Sa Đéc, 17.01.20260