Nếu cuộc đời là một bữa ăn dài, thì gia vị không phải là thứ rắc lên cho đẹp. Gia vị là những khoảnh khắc làm mình không thể nói “tôi ổn” một cách hời hợt nữa.

Tôi nhớ Pokhara trong bài “Vì yêu mà trở lại”. Sáng sớm, thành phố còn ngái ngủ, ly trà gừng nóng trên tay, dãy Annapurna ửng hồng rất khẽ sau màn sương. Tôi ngồi trên ban công, không làm gì đặc biệt, chỉ nhìn mây ôm núi. Có một giây rất nhỏ tim chùng xuống, thấy mình vừa bé xíu, vừa đủ đầy. Đó là rung động. Không phải sự kiện lớn, chỉ là một buổi sáng bình thường, nhưng tự nhiên muốn im lặng lâu hơn một chút, để khoảnh khắc đó ở lại.

Rồi có những lần cảm động, kiểu khác hẳn. Như buổi chiều mưa lất phất ở Huế, tôi kéo áo mưa bước vào một quán nhỏ bên sông Hương trốn mưa. Cô chủ quán hỏi tôi đi một mình à, rồi mang ra ly trà nóng, thêm dĩa trái cây nhỏ và bảo “cứ ngồi cho ấm đã, tính tiền sau cũng được”. Cử chỉ nhỏ thôi mà tôi thấy nghèn nghẹn. Cảm động là vậy, không cần lời to tát, chỉ cần ai đó mở cho mình một chỗ trú trong ngày mệt mỏi.

Có những khoảnh khắc không chỉ chạm vào tim mà còn làm mình phải suy nghĩ lại, đó là lay động.
Tôi nhớ Kerala, khi viết về những dòng sông và những mảng xanh bị xé ra bởi rác nhựa và các công trình mọc vội. Vừa đi thuyền trên backwaters, vừa thấy đẹp, lại vừa thấy áy náy. Mỗi lần treo võng dưới tán dừa, nhìn mặt nước lăn tăn, tôi tự hỏi: mình du lịch kiểu gì, tiêu thụ kiểu gì, có đang góp một phần vào sự mệt mỏi của nơi này không. Những câu hỏi đó không trả lời trong một chuyến đi, nhưng nó làm mình không thể tiếp tục ngắm cảnh như một người đứng ngoài. Đó là một dạng lay động, âm ỉ nhưng bền.

Trên đường từ Chiang Mai lên Pai, tôi từng viết về những khúc cua ngoằn ngoèo và cảm giác vừa sợ vừa thích. Chuyến xe đó có đủ hết: mệt, say, hơi tiếc vì không chọn chuyến bay nào đó thẳng thớm hơn. Nhưng chính những lần chóng mặt, phải dừng lại thở, nói chuyện vu vơ với người ngồi cạnh, mới khiến đoạn đường đó không trôi tuột khỏi trí nhớ. Khó chịu cũng là một loại gia vị, không dễ chịu lúc đó, nhưng khi nhìn lại, nó làm câu chuyện đậm hơn.

Nếu gom lại, rung động là tia sáng đầu tiên, cảm động là hơi ấm ở lại, lay động là lực đẩy nhẹ buộc mình phải đổi góc nhìn.
Cộng với thất bại, lạc đường, những ngày cô đơn ở một thành phố lạ, những bữa cơm bất ngờ ngon đến mức muốn khóc. Tất cả là gia vị.

Buổi tối, khi trải thảm yoga ở Sài Gòn, tôi hay nghĩ: một ngày của mình có vị gì. Có thể hơi mặn vì deadline, hơi đắng vì một cuộc trò chuyện dở dang, nhưng chỉ cần đâu đó còn một khoảnh khắc rung động rất nhỏ, một câu nói tử tế, một đoạn đường dắt xe dưới hàng cây, ngày đó vẫn đáng giữ lại.

Gia vị của cuộc sống, cuối cùng, không ở đâu xa. Nó nằm trong cách mình cho phép lòng mình được rung lên, được cảm, được lay động, thay vì chỉ đi qua mọi thứ như người nếm mà không nuốt.

Sài Gòn, 15.11.2025