By Andy On The Go

Tôi gặp màu đỏ của năm 2025 ở một góc rất yên của Thảo Điền. Không phải trên biển quảng cáo ngoài xa lộ, mà trong một căn nhà treo đầy ảnh, trần cao, tường xám, nơi những khung hình phát sáng như có tim riêng. 224SPACE, một không gian nghệ thuật mới mở ở Lê Văn Miến, chọn triển lãm đầu tiên của mình bằng một màu rất cũ: ĐỎ – Unlimited Red.
Ngay cửa, câu hỏi treo trên tường:
“Đỏ trong bạn là gì?”
Tôi không trả lời được. Thành phố này đã cho tôi quá nhiều sắc đỏ: đèn xe, đèn đỏ ở ngã tư, lì xì Tết, son môi bạn cũ, bãi cờ trước cổng trường… Tôi chỉ biết mình đang bước vào một nơi mà ba người: Trần Thanh Thảo, Tín Phùng, Hoàng Lê Giang đã dùng cùng một màu để vẽ ba thế giới hoàn toàn khác.
💄Đỏ thì thầm: thế giới nhỏ của Trần Thanh Thảo
Gian phòng đầu tiên yên như một buổi trưa hè. Ảnh của Trần Thanh Thảo có chiều sâu rất lạ. Thứ thật sự ở lại là những chi tiết rất nhỏ: một cánh cửa sắt bong sơn, một chiếc ghế, một mảng tường, một mẩu vải, một góc nhà ngoại đã xa. Màu đỏ ở đây không gào thét. Nó len vào khung hình như một ký ức bị kẹp trong trang vở cũ.

Người ta giới thiệu chị là đại sứ Leica, hơn hai mươi năm làm sáng tạo, sáng lập 224SPACE, bắt đầu chụp ảnh từ 2018. Nhưng đứng giữa những bức ảnh này, tôi quên hết. Tôi chỉ thấy một người phụ nữ đang nói chuyện với chính mình bằng máy ảnh. Đỏ trong ảnh của chị giống như một câu “nhớ không?” gửi cho phiên bản cũ của bản thân khi còn ở Hà Nội, khi mới bước ra thế giới, khi lần đầu chạm vào những nơi như Iran, Cuba, Pakistan, Ấn Độ… mà vẫn mang theo một chút đỏ của căn nhà ngày xưa.

Có bức chỉ là một ô cửa đỏ giữa một bức tường trắng. Nhưng lâu dần, những ô cửa ấy nối lại thành một bản đồ. Ở đâu cũng có một vệt đỏ nhỏ, như ghim đánh dấu những lần mình đã thấy tim mình đập mạnh hơn bình thường. Tôi nhận ra: với Thảo, đỏ là ngọn lửa âm ỉ của ký ức, không bùng nhưng rất khó tắt.

💋 Đỏ rực rỡ: sân khấu & vỉa hè của Tín Phùng
Rẽ sang phòng bên cạnh, nhiệt độ như tăng thêm vài độ. Ảnh của Tín Phùng là một thế giới khác: ồn ào, rực sáng, nhạc nền như bật sẵn trong đầu. Anh sinh năm 1987, bắt đầu cầm máy từ 2008, và nổi tiếng với những gam màu vui, ấm, nhiều năng lượng, điều đó hiện rõ trên tường.

Ở đây, màu đỏ không còn rụt rè. Nó xuất hiện trên mặt nạ hát bội, trên áo giáp, trên tấm phông sân khấu, trên bức màn nhung phía sau cánh gà. Bộ ảnh về đoàn hát bội chiếm gần nửa bức tường, một loại hình sân khấu đang dần trôi khỏi đời sống mỗi ngày của chúng ta, nhưng vẫn cháy đỏ trong từng buổi diễn ít ỏi còn lại.

Tín Phùng không chỉ chụp “khoảnh khắc đẹp” trên sân khấu. Anh đi vào những giây phút chuẩn bị: nghệ sĩ vẽ thêm đường kẻ cuối cùng quanh mắt, một bàn tay chỉnh lại mũ mão, ánh nhìn xa xăm trước khi bước ra ánh đèn. Đỏ trên gương mặt họ không chỉ là chất liệu trang điểm. Đó là trung liệt, dũng khí, chính nghĩa, những giá trị mà nghệ thuật truyền thống vẫn cố bảo vệ, dù khán giả ít dần đi.

Rồi bất ngờ, đỏ rời sân khấu để ngồi xuống… vỉa hè. Một loạt bức ảnh khác chỉ toàn ghế nhựa đỏ, bàn inox, nền gạch hoa, đường nhựa. Ai sống ở Sài Gòn lâu cũng từng ngồi lên loại ghế này uống cà phê, ăn bún, nói chuyện nhảm, chờ người yêu. Tín Phùng biến những ghế nhựa ấy thành “biểu tượng thị giác” của một thành phố luôn mở lòng: ai cũng có chỗ ngồi, miễn là chịu ngồi sát lại với nhau.

Ở Thảo, đỏ là ngọn lửa phía trong. Ở Tín, đỏ là ánh đèn bật sáng trên sân khấu lẫn ngoài đời, nơi con người cho nhau lý do để tiếp tục tin vào cái đẹp.

🧣Đỏ lặng im giữa thiên nhiên của Hoàng Lê Giang
Phòng cuối cùng là thế giới của Hoàng Lê Giang, người ta hay gọi anh là “anh chàng thám hiểm”, đã đi qua hơn 50 quốc gia. Ở đây, không còn tường nhà hay ghế nhựa. Những bức ảnh mở ra: bầu trời kéo dài vô tận, dãy núi phủ tuyết, biển xanh đậm, thung lũng, làng xa. Đỏ biến thành một chấm nhỏ trong không gian rộng lớn.

Có bức là ngôi nhà đỏ dưới bầu trời cực quang. Lạnh đến mức chỉ nhìn thôi đã nghe tiếng gió rít. Nhưng căn nhà nhỏ ấy, đỏ thẫm, thắp lên một cảm giác rất… nhà. Giang kể đâu đó rằng cảnh ấy gợi anh nhớ những năm học ở Bắc Âu: ngoài kia là cả bầu trời xa lạ, nhưng chỉ cần một ô cửa sáng là đủ cảm giác thuộc về.

Ở một bức khác, đỏ là cánh cửa trên nền tường trắng ở Santorini, phía trên là mái vòm xanh và cây thánh giá. Một chút màu của con người nằm ngay dưới biểu tượng tâm linh – rất nhỏ, nhưng khiến toàn bộ khung hình cân bằng. Đỏ ở đây không ồn ào, chỉ đóng vai trò neo mắt: nhờ nó mà người xem không bị lạc giữa trời biển.

Giang hay chọn những phối cảnh nơi thiên nhiên chiếm gần hết khung hình, con người chỉ xuất hiện qua dấu vết: một ngôi nhà, một lá cờ, một mái ngói. Trong logic đó, đỏ là dấu vân tay của con người trên hành tinh rất nhỏ, đôi khi hơi lạc lõng, nhưng lại khiến câu chuyện trở nên cảm động.

Đi hết ba gian phòng, tôi quay lại bức tường đầu tiên. Câu hỏi vẫn nằm đó, bình thản: “Đỏ trong bạn là gì?”
Trước khi vào, với tôi đỏ là: deadline, cảnh báo, gấp gáp. Sau khi bước ra, đỏ trở thành một thứ nhẹ hơn nhiều:
Là mảng ký ức không chịu phai, giống những góc nhà của Trần Thanh Thảo.
Là sự bền bỉ của những người vẫn diễn, vẫn yêu nghề, như đoàn hát bội trong ảnh Tín Phùng.
Là chấm nhỏ của con người giữa thiên nhiên, như căn nhà dưới cực quang trong ảnh Hoàng Lê Giang.
Tôi nghĩ đến Sài Gòn ngoài kia: đèn đỏ, biển quảng cáo, những logo đỏ tràn mặt phố. Có lẽ chúng ta đã quen với một thứ đỏ rất ồn ào của tiêu dùng và tốc độ. Triển lãm này, ngược lại, trả màu đỏ về với những tầng ý nghĩa chậm hơn: nhịp tim, hơi thở, ký ức, niềm tin.
224SPACE chọn ĐỎ làm lời chào. Một màu vừa may mắn, vừa rủi ro, vừa nóng bỏng, vừa dễ bị tiêu thụ quá nhanh. Nhưng trong căn nhà trần cao ở Thảo Điền, người ta đã cho nó một cơ hội khác: trở thành ngôn ngữ chung của ba người rất khác nhau, và là cái cớ để mỗi người xem tự lục lại ngăn tủ cảm xúc của mình.

Nếu một ngày bạn đi ngang Lê Văn Miến, trời hơi âm u, Sài Gòn bỗng chậm lại một chút, hãy thử đẩy cánh cửa màu xám của 224SPACE. Biết đâu, giữa những khung hình đỏ treo trên tường, bạn sẽ nhìn thấy một mảnh rất nhỏ của chính mình: cái mảnh vẫn đang âm thầm phát sáng, dù đời sống bao lâu nay toàn những sắc xám rất mệt.
Có thể lúc đó, bạn sẽ có câu trả lời riêng cho câu hỏi tưởng đơn giản mà không dễ:
“Đỏ, trong bạn, rốt cuộc là gì?”
Andy On The Go

#artinsaigon #photography #contemporaryart #newartspace #tranthanhthao #tinphung #hoanglegiang #bowmore