Bài cảm nhận phim “Cục Vàng Của Ngoại”
By Andy On The Go

Tôi ngồi trong rạp, ánh sáng tắt dần. Ngoài kia chắc đang mưa, kiểu mưa ướt ướt, dính dính, như cái cảm giác người ta giấu trong lòng mà chẳng biết gọi tên. Màn ảnh sáng lên, một con hẻm nhỏ hiện ra. Cây khế trổ bông. Một người đàn bà lom khom nhặt lá. Bà gọi đứa cháu là “cục vàng của ngoại”. Câu nói nghe đơn giản, mà tim tôi nhói.

Phim kể chậm như hơi thở người già. Bốn mùa đi qua, cũng là bốn lần bà Hậu đi hết một vòng thương, giận, hiểu, buông. Mùa xuân là lúc bà bế đứa cháu đỏ hỏn, gọi yêu thương bằng giọng khàn khàn của người từng đi qua quá nhiều mất mát. Mùa hạ, đứa nhỏ lớn lên, biết cãi, biết vùng vằng, còn bà thì bắt đầu mệt. Hai người thương nhau mà toàn làm nhau đau. Cũng như nhiều người thương nhau khác thôi, ai cũng nghĩ mình đúng, ai cũng sợ người kia không hiểu được lòng mình.

Cái hay của phim là chẳng cần nói nhiều. Máy quay rung rung lặng lẽ để cho nhân vật thở, cho người xem thấy những khoảng trống lặng như buổi chiều hè không gió. Bà Hậu và con gái, hai người đàn bà tưởng xa mà giống nhau lạ. Một người thương bằng cách nắm chặt, một người thương bằng cách buông tay. Giữa họ, đứa trẻ đứng chênh vênh, như cọng cỏ giữa hai luồng gió.

Tôi nhớ tới bà nội tôi. Bà không biết nói lời ngọt, chỉ biết chìa ra gói bánh, đổ thêm cơm, dặn “ăn đi, mày gầy quá”. Tôi ngày đó chẳng hiểu. Giờ ngồi coi phim, mới thấy mỗi người già đều có một thứ tình thương gấp gáp, vụng về. Cứ sợ mình không còn kịp thương đủ.

Phim có hai bà ngoại. Một người quê mùa, một người thành phố. Một người giấu nỗi buồn sau nồi cơm sôi, một người che mệt mỏi bằng son môi đậm. Họ khác nhau như nước với lửa, mà thương con, thương cháu thì y như nhau. Có lúc họ cười, có lúc họ châm chọc nhau, nhưng nhìn kỹ, đều là sợ: sợ mất, sợ cô đơn, sợ con cháu lớn mà chẳng cần mình nữa.

Khương Ngọc không chọn kể bằng lời thoại ồn ào. Ông kể bằng ánh sáng trôi trên mái tôn, bằng tiếng dép quét trên nền xi măng, bằng cây khế thay lá mỗi mùa. Tôi thích những đoạn phim chỉ có tiếng quạt quay đều, người ta ngồi im, không nói gì. Trong cái im đó, tôi nghe tiếng tuổi già thở.

Cuối phim, mùa đông về. Cây khế trụi lá, gió thổi qua hiên và trái khế cuối cùng cũng rụng… Không có cao trào, không nước mắt kịch tính. Chỉ là đời sống thôi thứ đời sống mà ta vẫn đi qua hàng ngày, không nhận ra nó cũng đẹp đến vậy.

Người ta đứng dậy, còn tôi ngồi lại, nước mắt chưa kịp lau. Tôi nhớ những buổi trưa ngủ gật trên tay bà, nhớ tiếng quát khẽ của mẹ, nhớ mùi cơm khê trong bếp nhỏ ở miền quê nào đó. Tất cả những điều đó, phim đã chạm vào, nhẹ mà sâu, như mũi kim may lại những chỗ rách trong lòng.

“Cục vàng của ngoại” không phải phim để coi cho vui. Nó là phim để nhớ, để thương, để lặng người khi nhận ra: ai rồi cũng sẽ đi qua bốn mùa, sẽ có một mùa phải học cách rời xa người mình thương. Tôi nghĩ, nếu bà tôi còn, chắc tôi sẽ về, ôm bà một cái, nói nhỏ: “Con biết rồi, ngoại ơi. Cục vàng của ngoại không ngoan, nhưng thương ngoại thiệt lòng.”
Và khi ấy, tôi chắc mình sẽ lại khóc như vừa đi qua thêm một mùa của đời người.
Sài Gòn, 30.10.2025