By Andy On The Go

A journey through four temples of Southeast Asia

Có những nơi không cần đi xa mới thấy linh thiêng. Chỉ cần đến đúng khoảnh khắc, khi ánh sáng gặp đá, khi thời gian ngừng lại chầm chậm. Tôi đã đứng giữa những ngôi đền cổ của Đông Nam Á, nơi mỗi khối gạch, mỗi đường chạm đều chứa trong nó hơi thở của niềm tin và những thế kỷ đã đi qua.

“Đôi khi đức tin không nằm trong đền thờ, mà trong cách ta đứng yên giữa một khoảnh khắc không lặp lại.”

Andy On The Go

Sewu, Indonesia: Bình minh và mandala của vũ trụ
Ở miền trung Java, trong quần thể Prambanan, đền Sewu là một trong những công trình Phật giáo lớn nhất còn sót lại từ thế kỷ thứ 8.
Người Sailendra đã dựng nó như một mandala bằng đá, 249 tháp nhỏ xoay quanh tháp trung tâm, mô phỏng vũ trụ Phật giáo nơi mọi vòng tròn quy tụ về một tâm điểm tĩnh. Tôi đến khi mặt trời chưa lên. Mọi thứ mờ trong sương, chỉ có hai tượng hộ pháp đứng canh cổng như những linh hồn đã chờ nghìn năm. Khi tia sáng đầu tiên rọi qua đỉnh tháp, cả đền chuyển sang màu vàng mật ong.
Đó là khoảnh khắc đá dường như thở. Tôi hiểu vì sao người xưa gọi Sewu là “Ngàn”. Không chỉ là ngàn tháp, mà ngàn niệm, ngàn hơi thở, ngàn cách tìm về tâm.

Bayon, Cambodia: Nụ cười của thần và con người
Bayon nằm ở trung tâm Angkor Thom, được vua Jayavarman VII xây vào cuối thế kỷ 12, thời kỳ cực thịnh của Đế chế Khmer. Ngôi đền nổi tiếng với 216 gương mặt từ bi chạm khắc trên 54 tháp đá, được cho là hiện thân của Bồ tát Quán Thế Âm, cũng là gương mặt của chính nhà vua.
Tôi đứng giữa trưa, dưới ánh nắng chói chang, nhìn những gương mặt ấy dần hiện ra từ bóng râm. Có khuôn mặt nguyên vẹn, có khuôn mặt đã nứt, nhưng tất cả đều mỉm cười. Nụ cười vừa thần thánh, vừa trần gian. Người Khmer tin rằng Bayon là nơi trời và người gặp nhau, nơi lòng từ bi trở thành kiến trúc. Trong giây phút đó, tôi không biết ai đang nhìn ai. Tôi nhìn thần, hay thần đang nhìn lại tôi.

Po Nagar, Vietnam: Hơi thở của Mẹ xứ sở
Trên một ngọn đồi nhỏ ở Nha Trang, Po Nagar là ngôi tháp Chăm cổ được xây từ thế kỷ 10 đến 13, thờ nữ thần Bhagavati, Mẹ xứ sở của người Chăm.
Gạch ở đây đỏ sậm, được ghép khít đến mức không thể tìm thấy vữa, kỹ thuật mà đến nay vẫn là bí ẩn. Chiều xuống, ánh nắng chạm vào thân tháp, làm cả công trình bừng lên như khối lửa. Tôi nghe tiếng kinh khe khẽ từ một nhóm phụ nữ Chăm quấn khăn trắng. Họ dâng hoa, thắp nhang, rồi đặt bàn tay lên tường gạch. Tôi cũng làm theo. Bức tường ấm một cách lạ lùng. Po Nagar không chỉ là đền, mà là nơi linh hồn người Chăm vẫn đi về, nơi Mẹ được thờ bằng sự biết ơn nhiều hơn là cầu xin.
Tôi cúi đầu, không nói gì. Gió từ sông Cái thổi qua, như một lời ru của đất.

Dhammayangyi, Myanmar: Bóng tối và sự chuộc lỗi
Bagan, chiều đỏ như lửa. Trên đồng bằng đầy tháp, Dhammayangyi hiện lên, đồ sộ, lạnh và im lặng. Được xây năm 1167 dưới triều vua Narathu, ngôi đền này là biểu tượng của tội lỗi và sám hối. Tương truyền, nhà vua giết cha và vợ, rồi xây đền này để chuộc tội. Các viên gạch được ghép kín đến mức không lọt được lưỡi dao, như thể ông muốn chặn mọi khe hở mà tội lỗi có thể thoát ra. Bên trong hành lang tối, tôi nhìn thấy hai tượng Phật ngồi song song. Một nét nghiêm, một nét hiền. Ánh sáng cuối cùng trong ngày chiếu thẳng vào khuôn mặt họ, chia đôi khoảng sáng tối trong gian thờ. 
Tôi đứng đó, không phân biệt được đâu là ranh giới giữa tội lỗi và tha thứ. Có lẽ, tất cả đều nằm trong một hơi thở, khi ta dám nhìn thẳng vào mình.

Ánh sáng và niềm tin
Từ Java đến Bagan, từ Angkor đến Nha Trang, bốn ngôi đền không chỉ là những công trình cổ mà là ký ức bằng đá của toàn vùng Đông Nam Á. Nơi Phật giáo, Ấn Độ giáo và tín ngưỡng bản địa giao nhau, dung hợp mà không xung đột. Trong mỗi khoảnh khắc, ánh sáng đã làm điều mà con người từng làm. Tìm cách chạm vào thiêng liêng mà không làm tổn thương vẻ im lặng của nó.

Sài Gòn,22.10.2025
Andy On The Go

Source: Wikipedia