Self-Awareness Unicorns: Mỗi câu hỏi nhỏ là một bước trở về với chính mình

Sáng nay, tôi ngồi thiền.
Cột sống thẳng. Hơi thở đều. Không làm gì cả chỉ ngồi và lắng nghe. Một cảm xúc quen thuộc khẽ trồi lên. Không quá dữ dội, nhưng đủ để khiến lòng mình xao động.
Tôi tự hỏi:
“Tại sao mình lại thấy như thế này?”

Và rồi, như một thói quen cũ kỹ, tâm trí bắt đầu kể chuyện:

Vì ai đó đã làm mình buồn.
Vì mình chưa đủ tốt.
Vì… vì…

Tôi dừng lại. Thở sâu. Và đổi câu hỏi:
“Mình đang cảm thấy điều gì?”
“Ngay lúc này, mình cần gì để tự ôm lấy chính mình?”

“Self-awareness doesn’t come from asking Why, it comes from asking What.”
(Tasha Eurich)

Self-Awareness là gì?

Tasha Eurich, nhà tâm lý học tổ chức đã nghiên cứu gần 5.000 người và phát hiện:

Chỉ 10–15% thực sự có khả năng tự nhận thức rõ ràng, dù phần lớn tin rằng mình có.

Bà chia self-awareness thành hai phần:

Tự nhận thức nội tại hiểu rõ cảm xúc, giá trị, thói quen, điểm mạnh và điểm yếu của bản thân.
Tự nhận thức ngoại tại hiểu được người khác đang nhìn nhận mình như thế nào.

Nghe có vẻ lạ, nhưng hai phần này không hề tỷ lệ thuận.
Bạn có thể hiểu bản thân nhưng mù mờ với cách người khác cảm nhận về bạn – và ngược lại.

Những kỳ lân tỉnh thức (Self-Awareness Unicorns)

Những người vừa có self-awareness nội tại, vừa có ngoại tại – rất hiếm. Tasha gọi họ là Self-Awareness Unicorns.

“Không phải vì họ siêu phàm. Mà vì họ biết khi nào cần lắng nghe chính mình, và khi nào cần lắng nghe người khác“

Họ không tránh né tổn thương.
Họ không phản ứng vội.
Họ không tìm sự hoàn hảo – mà tìm sự rõ ràng.

Hỏi “What”, không phải “Why”

Một phát hiện đáng giá từ nghiên cứu:
Hỏi “Why?” thường dẫn ta vào vòng xoáy cảm xúc và tự phán xét.
Não bộ vốn không giỏi lý giải nguyên nhân thật nhưng lại rất giỏi… tưởng tượng.

Thay vào đó, người thực sự tỉnh thức thường hỏi:

“Mình đang phản ứng với điều gì?”
“Thói quen nào đang lặp lại ở đây?”
“Mình có thể làm gì khác đi để thấy nhẹ lòng hơn?”

“What” giúp bạn giữ được sự khách quan, hướng về giải pháp, và mở ra lựa chọn.

Một câu hỏi có thể thay đổi hướng đi

Khi tôi ngồi thiền buổi sáng, tôi không tìm kiếm một câu trả lời đúng. Tôi chỉ học cách hỏi khác đi.

Không còn là: “Tại sao mình như thế này?”
Mà là:
“Giờ mình cần điều gì để trở lại với chính mình?”

Tỉnh thức không phải là trở nên hoàn hảo.
Tỉnh thức là dừng lại đúng lúc để hỏi:
“Mình đang đi đâu vậy?”
Và đủ dịu dàng để quay lại bất kỳ lúc nào.