By Andy On The Go

Nỗi lo âu địa vị và buổi chiều tĩnh lặng ở Ubud

By Andy On The Go

Chiều Ubud trôi qua bằng một nhịp điệu thong dong đến lạ. Giữa tiếng côn trùng rỉ rả quyện vào cái mùi ngai ngái của đất ẩm sương đêm, tôi ngồi lật giở lại những trang sách viết về nỗi lo âu địa vị của Alain de Botton. Trốn vào cái chốn nương náu xanh thẳm và trật nhịp hoàn toàn khỏi phố thị xô bồ này, những trăn trở về chỗ đứng giữa thế gian bỗng hiện lên thật rành rọt. Nhưng kỳ lạ thay, chúng mang một dáng vẻ xót xa u hoài nhiều hơn là sự hãi hùng đáng sợ.

Nhớ những ngày còn cuộn mình trong guồng quay công việc dưới rợp trời ánh đèn phố thị, không ít lần ta thức giấc với một tảng đá vô hình đè nặng lồng ngực. Sự ngột ngạt ấy đâu gõ cửa vì ta thiếu ăn hay hụt mặc. Nó sinh ra từ một nỗi sợ hãi chênh vênh, sợ mình đang chới với, đang dần tụt lại phía sau lưng người khác. Alain de Botton quả thực tinh tế khi nhìn thấu một sự thật đầy trắc ẩn. Rằng thẳm sâu bên dưới lớp vỏ bọc tranh đoạt vinh hoa sặc sỡ kia, thứ con người ta khao khát đến cháy lòng mòn mỏi lại chính là tình yêu thương và sự công nhận của thế gian. Tiền tài hay chức tước lấp lánh rốt cuộc cũng chỉ là những tấm vé thông hành còm cõi mà ta cất công vay mượn, hòng đổi lấy một cái nhìn ân cần từ đồng loại. Nên khi vô tình bị đẩy xuống những bậc thang thấp bé của xã hội, nỗi đau đớn tận cùng đâu nằm ở sự thiếu thốn vật chất. Nó nằm ở sự ghẻ lạnh cạn tình nơi ánh mắt người đời, khi họ dễ dàng ngoảnh mặt đi và xem ta như những cái bóng mờ nhạt vô tri.

Cái xã hội hiện đại này lắm lúc cũng khéo trêu đùa. Nó luôn rỉ tai mỗi người rằng, chỉ cần nỗ lực là ai cũng có quyền vươn tay chạm tới đỉnh vinh quang. Lời vỗ về ấy nghe qua êm ái vô cùng, nhưng tận sâu bên trong lại cất giấu một lưỡi dao mỏng tang sắc lẹm. Bởi lẽ, nếu ta trót tin mọi thành tựu lấp lánh đều do tự thân tài giỏi chăm chỉ mà thành, thì đến lúc sẩy chân ngập ngụa trong bùn lầy, ta chỉ còn biết tự kết án chính mình. Ta tự treo mình lên bản án của một kẻ thất bại cỗi cằn. Cái chua xót ấy gặm nhấm tâm hồn đến kiệt quệ. Nó khiến người ta không chỉ buồn bã vì hai bàn tay trắng, mà còn đớn đau tủi phận vì tự thấy mình quá đỗi kém cỏi giữa cuộc đời rộng lớn.

Nhưng buổi chiều nay, thả tầm mắt nhìn theo những vạt nắng cuối ngày đang nhảy nhót trên tán cọ ngoài hiên, bỗng thấy cõi lòng mình tĩnh lại đến lạ thường. De Botton trong những trang sách phai màu cũng từng thủ thỉ vạch ra những lối thoát êm đềm như thế. Ông khuyên người ta hãy để nghệ thuật gột rửa đi những định kiến cạn cợt của đám đông, để triết lý xoa dịu đi những nhọc nhằn phán xét, và để thiên nhiên bao la nhắc nhớ một sự thật hiển nhiên. Rằng kiếp người rốt cuộc cũng chỉ là một cái chớp mắt nhỏ nhoi. Đứng trước sự mênh mông của thung lũng xanh rì rợp bóng đa hay trước cái ranh giới tĩnh lặng vô lường của ngày nhắm mắt xuôi tay mai này, mọi tước vị trần gian bỗng chốc hóa nhẹ bẫng tựa một hạt sương tan.

Hành trình trọn vẹn nhất của một kiếp nhân sinh, có lẽ chưa bao giờ là chật vật trèo lên những đỉnh cao danh vọng xa xôi mờ mịt. Nó giản đơn chỉ là thong dong rảo bước trên con đường của riêng mình, biết cúi xuống mỉm cười với những niềm vui bé mọn, và thôi khắc khoải tủi hờn vì mớ thước đo vô hình của nhân thế.

Hoàng hôn đương buông thõng xuống hiên nhà. Bạn có muốn cùng tôi nhấp một ngụm trà ấm, rồi gác lại hết thảy những xôn xao ấy ngoài bậu cửa không.

---

Ubub, 21.02.2026