By Andy On The Go

Nếu Sài Gòn có một nơi mà nắng dường như luôn gắt hơn và nhịp sống luôn nhanh hơn một tông so với phần còn lại, thì đó chính là Chợ Lớn. Và trái tim của Chợ Lớn, không đâu khác chính là Bình Tây.

Khác với vẻ cũ kỹ, mộc mạc kiểu “người nhà” của Bà Chiểu, Bình Tây đón tôi bằng sự choáng ngợp của quyền uy. Đứng từ bên kia đường Tháp Mười nhìn sang, ngôi chợ hiện ra như một thành trì kiên cố. Màu vàng thổ đặc trưng rực lên kiêu hãnh dưới nền trời xanh ngắt, những lớp ngói âm dương xếp chồng lên nhau, những đầu đao cong vút và tháp đồng hồ uy nghi ở chính giữa. Nó giống một ngôi cổ tự hay một dinh thự của vị vương giả lạc giữa phố phường hơn là một nơi buôn bán.

Nhưng bước qua cổng chợ, sự tĩnh lặng của kiến trúc lập tức bị xé toạc. Chào mừng bạn đến với “âm thanh của sự thịnh vượng”.

Ở Bình Tây, người ta hiếm khi nghe thấy tiếng trả giá cò kè bớt một thêm hai. Ở đây, đơn vị tính không phải là “cái” hay “mớ” mà là “lố”, “thùng” và “kiện”. Hàng hóa chất cao như núi, che khuất cả tầm nhìn, tạo thành những mê cung chật hẹp mà người lạ bước vào rất dễ lạc.

Tôi thích quan sát cái cách dòng chảy vật chất vận hành ở đây. Nó hỗn loạn nhưng lại trật tự một cách kỳ lạ. Giữa dòng người chen chúc, những chiếc xe đẩy hàng vẫn luồn lách điệu nghệ như làm xiếc. Tiếng Việt pha lẫn tiếng Hoa, giọng Quảng Đông và Triều Châu vang lên xao xác. Đây là nơi văn hóa Hoa và Việt không chỉ giao thoa mà đã hòa tan vào nhau để tạo nên một bản sắc thương hồ hào sảng.

Người Bình Tây buôn bán theo triết lý “Hòa khí sinh tài”. Dù bận rộn đến mấy, nét mặt các ông chủ và bà chủ vẫn giữ một sự điềm tĩnh sòng phẳng. Chữ “Tín” ở đây nặng hơn vàng. Có những giao dịch tiền tỷ chỉ được chốt bằng một cú gật đầu hay một cú điện thoại, không cần giấy tờ rườm rà. Đó là cái uy, cái nề nếp của một vùng đất đã làm thương mại cả trăm năm nay.

Nhưng điều khiến Bình Tây trở nên đặc biệt trong tôi không phải là sự ồn ào bên ngoài, mà là khoảng lặng ở chính giữa tâm chợ.

Lách qua những lối đi hẹp và vượt qua những bức tường hàng hóa, bạn sẽ gặp khu sân trời (thiên tỉnh) với bệ thờ cụ Quách Đàm, người thương nhân đã đặt nền móng cho ngôi chợ này. Không gian ở đây bỗng nhiên tĩnh lặng, tách biệt hẳn với tiếng còi xe và khói bụi bên ngoài. Mùi hương trầm phảng phất quyện với mùi thảo mộc và bánh kẹo tạo nên cảm giác an yên khó tả. Tôi thấy những thương nhân đi ngang qua, dù vội vã đến đâu cũng khẽ cúi đầu hoặc thắp một nén nhang. Giữa guồng quay khắc nghiệt của thương trường, người ta vẫn giữ lại một khoảng thở tâm linh, một nơi để gửi gắm niềm tin và sự biết ơn.

Đứng ở hành lang tầng hai nhìn xuống, thấy những chuyến xe tải nối đuôi nhau “ăn hàng” để tỏa đi khắp lục tỉnh Nam Kỳ, tôi mới hiểu vì sao người ta gọi Bình Tây là “cái bụng” của miền Nam. Từ đây, những gói kẹo, thước vải hay bao gia vị sẽ trôi về những chợ quê ở Cà Mau, Bạc Liêu hay ngược lên tận Tây Nguyên đất đỏ.

Để hiểu Bình Tây, đừng chỉ nhìn mà hãy lắng nghe:
Tiếng động cơ xe tải gầm gừ hòa lẫn với tiếng rì rầm của hàng ngàn con người, tạo thành một tần số trầm đục, liên tục như tiếng sóng vỗ vào bờ đá.
Tiếng “rẹt… rẹt…” sắc lẹm của băng keo đóng hàng là âm thanh quyền lực nhất chợ, xen lẫn tiếng bánh xe đẩy nghiến ken két xuống nền gạch cũ.
Một khúc nhạc Quảng Đông rè rè phát ra từ chiếc radio cũ, lẩn khuất trong mùi quế, hồi và những câu thoại pha trộn đa ngôn ngữ đầy hào sảng.

Bình Tây không chỉ là một di sản kiến trúc. Nó là một cơ thể sống đang thở, một “bát quái trận đồ” lưu giữ dòng chảy huyết mạch của cả một vùng đất. Đến Bình Tây không phải để tìm sự thư thả, mà để thấy mình nhỏ bé trước sức sống cuồn cuộn, mãnh liệt của khu Chợ Lớn.

Uluwatu, 24.02.2026

Hình ảnh: từ các trang báo online