By Andy On The Go

Nếu có một nơi nào đó mà kiến trúc không cố gắng vươn cao để chạm tới trời, mà cúi xuống thật gần để lắng nghe tiếng đất, thì đó chính là Earthenware House (Nhà Chậu Đất).

Nằm lặng lẽ ở Lái Thiêu, vùng đất Bình Dương vốn dĩ đã mang trong mình dòng chảy ký ức của những lò gốm trăm năm, ngôi nhà này không giống một công trình xây dựng thông thường. Dưới bàn tay của những kiến trúc sư tại NAQI & Partners, nó hiện lên như một tác phẩm điêu khắc, hay đúng hơn, là ba chiếc chậu đất nung khổng lồ được bàn tay vô hình nào đó đặt nhẹ xuống, nương tựa vào nhau giữa chốn đô thị.

Hình hài của sự bao bọc

Thay vì những khối hộp bê tông vuông vức và lạnh lẽo, ngôi nhà chọn cho mình hình dáng của những chiếc chậu. Đó là một ẩn dụ đầy chất thơ về sự nuôi dưỡng. Chậu đất sinh ra là để chứa đựng: chứa đất, chứa nước, chứa sự sống của cây mầm. Và ở đây, “Nhà Chậu Đất” chứa đựng con người.

Ba khối nhà nối tiếp nhau như một nhịp điệu liền mạch. Khối đầu tiên là khoảng đệm, một mảnh sân hiên mở ra để đón nắng gió, rũ bỏ bụi bặm phố phường. Những khối tiếp theo lùi sâu vào trong, ôm ấp lấy không gian sống riêng tư, tĩnh tại. Bước vào nhà, ta có cảm giác như được chui vào lòng của đất mẹ, được bao bọc, chở che và vỗ về.

Cái chạm tay vào ký ức

Điều khiến người ta xúc động ở Nhà Chậu Đất không chỉ là hình khối, mà là “làn da” của nó. Những bức tường không sơn phết bóng bẩy mà được phủ lên lớp áo thô mộc, pha trộn từ đất sét và xi măng, gợi nhắc màu đỏ nung trầm mặc của gốm Lái Thiêu. Nó sần sùi, ấm áp và thực đến mức ta chỉ muốn đưa tay chạm vào để cảm nhận nhịp đập của quá khứ.

Sự tinh tế nằm ở những chi tiết nhỏ bé nhất: những chiếc tay nắm cửa bằng gốm hình con cá, con ếch, con rùa… Mỗi lần mở cửa là một lần chạm tay vào những kỷ niệm tuổi thơ, vào những câu chuyện dân gian mà đất đai vùng Nam Bộ đã thì thầm qua bao thế hệ.

Nơi đất thở và người an trú

Ở đây, ranh giới giữa kiến trúc và tự nhiên dường như không tồn tại. Cây xanh không phải là vật trang trí, mà như mọc ra từ chính cơ thể ngôi nhà, len lỏi qua những khe hở, vươn mình trên mái dốc. Ánh sáng và gió trời được mời gọi đi xuyên qua những bức tường gạch lỗ, tạo nên một bầu không khí luân chuyển, sống động như hơi thở.

Nhà Chậu Đất nhắc nhở chúng ta một điều giản dị: Dù có đi xa đến đâu, con người cuối cùng vẫn khao khát được kết nối với cội nguồn, với đất đai. Đó là nơi ta không chỉ trú ngụ về thể xác, mà là nơi tâm hồn được “trồng” xuống, bén rễ và trổ những mùa an yên.

Sài Gòn, tháng 01.2026