By Yoga With Andy

Trong những buổi hướng dẫn Yoga hay những đêm ngồi viết lách cho blog, tôi thường chiêm nghiệm về cấu trúc của hạnh phúc. Chúng ta hay tìm kiếm những định nghĩa phức tạp, nhưng đôi khi, chân lý lại nằm ở sự giao thoa của những điều tưởng chừng khác biệt.

Carl Jung, vị bác sĩ tâm thần học phương Tây, vẽ ra 5 trụ cột để chống đỡ một cuộc đời tốt đẹp từ bên ngoài. Trong khi đó, các Yogi cổ xưa lại nhìn sâu vào bên trong, vẽ ra bản đồ 5 lớp vỏ (Koshas) bao bọc lấy chân ngã.

Điều kỳ diệu là khi đặt hai tấm bản đồ này chồng lên nhau, tôi thấy chúng khớp lại một cách hoàn hảo. Đó là hành trình đi từ thân xác thô kệch đến sự tĩnh tại sâu thẳm của tâm hồn.

Cơ thể là Ngôi Đền (Annamaya Kosha)

Jung đặt “Sức khỏe thể chất và tinh thần” là trụ cột đầu tiên. Ông hiểu rằng không một tâm hồn an lạc nào có thể trú ngụ yên ổn trong một cơ thể rệu rã.

Trong triết lý Yoga, đây tương ứng với Annamaya Kosha, lớp vỏ vật chất được nuôi dưỡng bằng thức ăn và Pranamaya Kosha, lớp vỏ năng lượng được nuôi dưỡng bằng hơi thở. Khi tôi bước lên thảm tập, việc di chuyển hay hít thở không đơn thuần là thể dục. Đó là nghi thức chăm sóc ngôi đền của chính mình. Nếu lớp vỏ vật lý này tắc nghẽn, năng lượng sống (Prana) không thể lưu thông, và hạnh phúc sẽ mãi là một khái niệm xa vời nằm trên trang giấy.

Khỏe mạnh, theo cả Jung và Yoga, là sự thông suốt.

Cảm xúc và những Mối dây liên kết (Manomaya Kosha)

Trụ cột thứ hai và thứ ba của Jung nói về “Mối quan hệ thân mật” và “Rung cảm trước cái đẹp“. Ông cho rằng hạnh phúc là tình yêu, và tâm hồn cần được nuôi dưỡng bởi thiên nhiên và nghệ thuật.

Điều này chạm trực tiếp vào Manomaya Kosha, lớp vỏ của tâm trí và cảm xúc. Đây là nơi trú ngụ của yêu thương, giận hờn, và những rung động giác quan. 

Qua những trải nghiệm viết về những vùng đất và con người, tôi nhận ra rằng những mối quan hệ độc hại hay môi trường sống thiếu vắng cái đẹp sẽ làm ô nhiễm lớp vỏ này. Ngược lại, khi ta kết nối sâu sắc với một tri kỷ, hay khi ta đứng lặng yên trước một cánh rừng, Manomaya Kosha được gột rửa. Ta học cách yêu thương không dính mắc và rung động mà không bi lụy. Đó là cách ta làm trong sạch thế giới cảm xúc của mình.

Trí tuệ của sự Phụng sự (Vijnanamaya Kosha)

Khi Jung nói về “Công việc có ý nghĩa“, ông không ám chỉ chức danh hay thu nhập, mà là cảm giác được cống hiến.

Trong Yoga, điều này tương ứng với Vijnanamaya Kosha, lớp vỏ của trí tuệ và nhận thức sai biệt. Đây không phải là sự thông minh sách vở, mà là trực giác biết rõ “mình là ai” và “sứ mệnh của mình là gì” (Dharma).

Chúng ta tìm thấy sự bình an trong công việc không phải khi nhận thù lao, mà là khi thấy những gì mình chia sẻ mang lại giá trị thực sự. Khi công việc trở thành phương tiện để phụng sự (Seva), ta chuyển hóa hành động đời thường thành những nỗ lực tâm linh. Lúc này, lao động không làm ta kiệt sức, mà làm đầy ta bằng niềm vui của sự có ích.

Điểm tựa Tối thượng (Anandamaya Kosha)

Cuối cùng, Jung khuyên chúng ta cần một “Thế giới quan triết học hoặc đức tin“. Chúng ta cần một bức tranh lớn để nương tựa khi đối mặt với vô thường.

Đây chính là đích đến cuối cùng trong Yoga: Anandamaya Kosha, lớp vỏ của đại phúc lạc. Đó là lớp trong cùng, bao bọc lấy chân ngã (Atman).

Dù bạn gọi đó là Chúa, là Vũ trụ, là Đạo, hay đơn giản là sự tỉnh thức, thì việc chạm vào tầng sâu này giúp ta có được sự bình thản bất biến. Đó là chiếc neo giữ con thuyền đời mình không bị lật úp giữa bão tố. Khi thực hành thiền định hay cầu nguyện, ta đang cố gắng xuyên qua các lớp vỏ bên ngoài để chạm vào hạt nhân hạnh phúc tự thân này.

Nhìn lại 5 trụ cột của Jung qua lăng kính 5 lớp vỏ của Yoga, tôi nhận ra hạnh phúc không phải là thứ ta đi “săn tìm” ở bên ngoài. Hạnh phúc là một quá trình làm sạch và cân bằng: Làm khỏe mạnh lớp vỏ Thân (sức khỏe). Làm trong trẻo lớp vỏ Tâm (cảm xúc và mối quan hệ). Làm sáng tỏ lớp vỏ Trí (công việc và sự hiểu biết). Và cuối cùng, tìm về sự tĩnh lặng tuyệt đối nơi tâm hồn (đức tin).

Đó là một hành trình tu dưỡng trọn vẹn, để ta có thể sống một cuộc đời vừa thực tế, vừa đầy chất thơ.

Sài Gòn, 04.01.2026