Gia Bảo Ngọc trong Hồng Lâu Mộng: Kẻ tị nạn cô đơn giữa thế giới người lớn

by Andy On The Go

Khi nhắc đến khoảnh khắc “mất ngọc” như một cú rơi của linh hồn, tôi biết chúng ta đã chạm đến cái lõi đau nhất, nhưng cũng đẹp nhất của nhân vật này. Nếu được phép ngồi xuống cùng bạn, gỡ bỏ những con số phân tích khô khan, tôi muốn chúng ta nhìn Gia Bảo Ngọc không phải như một vai diễn, mà như một ẩn dụ sống về cuộc đấu tranh giữa bản ngã tự nhiên và chiếc lồng định kiến.

Trong phim Hồng Lâu Mộng

Chúng ta hay quên mất rằng, trước khi là Cậu Hai của Giả Phủ, chàng vốn là hòn đá duy nhất bị Nữ Oa bỏ lại khi vá trời. Cái gốc gác ấy đã định đoạt số phận của chàng: một kẻ sinh ra đã là “người thừa” của vũ trụ, “vô dụng” với đại nghiệp trị quốc nhưng lại “hữu tình” với nhân gian. Viên ngọc chàng ngậm trong miệng khi chào đời, người đời xem là phúc phần, nhưng tôi lại thấy đó như một sợi xích vàng rực rỡ. Nó là cái nhãn dán hào nhoáng mà gia tộc ép lên trán một đứa trẻ, bắt nó phải sáng, phải quý, phải tròn trịa theo đúng khuôn mẫu của một người thừa kế.

Có lẽ vì mang cái gốc là đá, nên Bảo Ngọc có một sự kháng cự bản năng với những gì nhào nặn con người ta thành cỗ máy. Câu nói kinh điển của chàng về việc “xương thịt con gái là nước, xương thịt đàn ông là bùn” thường bị hiểu lầm là sự ủy mị. Nhưng sâu xa hơn, đó là sự khước từ cái thế giới “trưởng thành” đầy toan tính. Với Bảo Ngọc, lớn lên theo cách mà cha chàng mong muốn đồng nghĩa với việc lấm bùn, là đánh mất sự trong trẻo nguyên sơ. Chàng chọn làm một “kẻ tị nạn” vĩnh viễn trong hình hài đứa trẻ, bởi chỉ có trẻ con mới giữ được đôi mắt nhìn đời không phán xét, không vụ lợi.

Chính vì khao khát giữ gìn cái “tôi” nguyên bản ấy mà chàng yêu Đại Ngọc đến khắc cốt ghi tâm. Giữa một rừng người luôn muốn “sửa” chàng, muốn chàng học hành đỗ đạt để làm rạng danh dòng tộc, thì Đại Ngọc là người duy nhất chấp nhận sự “vô dụng” của chàng. Cô không bao giờ khuyên chàng đi thi, không bao giờ bắt chàng phải gồng mình làm bậc quân tử. Ở bên Đại Ngọc, chàng được phép yếu đuối, được phép sai, được phép là một hòn đá thô mộc chứ không cần là viên ngọc đã qua mài giũa. Đó không chỉ là tình yêu nam nữ, đó là sự tri âm giữa hai linh hồn cô độc tìm thấy nhau trong một hệ thống chằng chịt những luật lệ hà khắc.

Bi kịch “mất ngọc” mà bạn cảm nhận sâu sắc ấy, thực chất là một cuộc khủng hoảng hiện sinh tàn khốc. Khi mất đi viên ngọc vật ngoại thân dùng để định danh mình với xã hội, Bảo Ngọc rơi vào khoảng không vô định. Chàng ngơ ngác, trống rỗng vì chợt nhận ra nếu không có cái danh phận kia, chàng chẳng biết mình là ai. Nhưng chính từ sự trống rỗng tận cùng ấy, sự tỉnh thức mới bắt đầu nảy mầm.

Để rồi kết cục, khi chàng khoác áo cà sa đi trên nền tuyết trắng xóa, cúi đầu lạy cha lần cuối, tôi không thấy đó là sự trốn chạy. Đó là một cuộc trở về. Cái lạy ấy là lời tạ từ của một người đã diễn trọn vai trần thế, đã trả hết nợ tình, nợ hiếu, để trả lại viên ngọc phù du cho đời và mang cái tâm hồn tự do trở về với bản lai diện mục. “Trắng xóa cả mặt đất, sạch đến rợn người”, đó là cái đẹp của sự buông bỏ tuyệt đối.

Nhìn lại Bảo Ngọc, tôi thấy hình bóng của rất nhiều người trẻ chúng ta. Ai cũng từng ít nhất một lần muốn vùng vẫy thoát khỏi những kỳ vọng để được sống là chính mình, dù cái giá phải trả là sự lạc lõng. Bảo Ngọc dạy chúng ta một bài học buồn nhưng thấm thía: Đôi khi, để tìm thấy bản thân, ta buộc phải đủ dũng khí để làm thất vọng những mong cầu của người khác.

Thà một lần sống rực rỡ và đau đớn như chàng, còn hơn cả đời làm một viên gạch vuông vức, an toàn nhưng vô cảm trong bức tường thành của định kiến, bạn nhỉ?

Andy On The Go

Leave a comment